Omdat vs. opdat

De woor­den omdat en opdat sche­len maar één let­ter. Toch kun je ze beter goed uit elka­ar houden, want ze zijn zek­er niet onder­ling uitwissel­baar. Sterk­er nog: afhanke­lijk van de con­text kun­nen ze bij­na elka­ars tegen­overgestelde zijn! Hoog tijd dus om even onder de motorkap te kijken.

Waar hebben we het over?

Voeg­wo­or­den verbinden zin­nen of zins­de­len met elka­ar, en de keuze voor het ene of het andere voeg­wo­ord kan de beteke­nis van de bood­schap totaal veran­deren.

Betekenis en gebruik

  • Omdat is een voeg­wo­ord waarmee je aangeeft dat iets de oorza­ak of reden is dat iets anders gebeurt.
  • Opdat is ook een voeg­wo­ord, maar hier­mee geef je aan dat iets met een bepaald doel gebeurt.

Omdat is een voeg­wo­ord van causaliteit en is min of meer syn­on­iem met “aangezien”.

Opdat is een voeg­wo­ord van doel en is min of meer syn­on­iem met “met het doel dat” of “teneinde dat”.

Voorbeelden

  • Ik kom niet naar het feest, omdat ik niet van harde muziek houd.
  • Jens gaat wel en doet oor­dop­jes in, opdat hij zijn oren beschermt.

In som­mige gevallen kun je zelfs kiezen welk woord je in de zin zet. Maar wees je er wel van bewust dat je daarmee de beteke­nis van de zin hele­maal veran­dert:

  • Oma geeft ons snoep­jes omdat wij vaak op bezoek komen.
    → onze bezoek­jes zijn de reden dat oma ons snoep geeft
  • Oma geeft ons snoep­jes opdat wij vaak op bezoek komen.
    → oma geeft ons snoep om ervoor te zor­gen dat we op bezoek komen

Even opletten

Er is een ander voeg­wo­ord waarmee omdat wel eens in de clinch ligt: door­dat. De “omdat-door­dat” vraag hebben we al eens eerder door de Taalei­doscoop bekeken, en wel in deze TaalTip.

Weetje

Het woord opdat klinkt wat formeel en zal zek­er door de jon­gere gen­er­atie niet snel spon­taan gebruikt wor­den. In veel gevallen kun je ook pri­ma uit de voeten met zodat.

Wat vind jij?