TVDW: Metonymie

Deze week zetten we een taal­term in het zon­net­je, metonymie, die van zichzelf nogal beschei­den is. Hij staat namelijk direct zijn plaats af aan een ander. Al kun je het ook omdraaien en zeggen dat hij juist heel ambitieus is!

Definitie

Metonymie is een sti­jl­figu­ur waar­bij de naam van het ene object of con­cept wordt ver­van­gen door de naam van een ander object of con­cept dat daaraan ver­want is of er deel van uit­maakt.

Dat klinkt ingewikkeld, maar dat is het niet. Het komt erop neer dat je een bepaald idee aan­duidt via iets anders wat ermee te mak­en heeft (of er een onderdeel van is).

Voorbeelden

In de zin­nen hieron­der zijn de vol­gende ter­men wegge­lat­en of ver­van­gen door een metoniem: de regering, de werken van en alco­holis­che drank.

  • Den Haag heeft nog niet op de golf van stakin­gen gereageerd.
  • Ik heb Proust niet gelezen.
  • Het lukt Frits maar niet om van de fles af te bli­jven.

Etymologie

Wij kre­gen het woord van het Frans, waar métonymie al sinds de 16e eeuw voorkomt. De wor­tels gaan terug op het Lati­jn en uitein­delijk het Grieks:

  • meta- (veran­der­ing) + ono­ma (naam)

Weetje

Metonymie is ook een term in de psy­chi­a­trie. Het beschri­jft hoe patiën­ten met een schizofrene aan­doen­ing soms een taal­stoor­nis hebben waar­bij ze gang­bare woor­den ver­van­gen door een ongepast alter­natief, zoals vrouw door wijf.

Wat vind jij?