De spelling van onderwijsafkortingen zoals mbo is niet helemaal consequent. Soms zie je ze met hoofdletters geschreven, en soms met kleine letters. En soms alleen met een eerste hoofdletter, en verder klein. Hoe zit dat, en welke schrijfwijze heeft de voorkeur?
Waar hebben we het over?
De spelling van afkortingen is in het Nederlands niet altijd even consistent of vanzelfsprekend. Toch zijn er wel degelijk regels en richtlijnen die je kunt volgen.
Betekenis en gebruik
- MBO is een alternatieve, maar formeel incorrecte spelling van mbo.
- Mbo is de afkorting van middelbaar beroepsonderwijs of middelbare beroepsopleiding.
Dezelfde regel geldt voor andere onderwijssystemen zoals vmbo, mavo, havo, vwo, hbo en wo. De norm is de spelling met kleine letters. Maar de versie in hoofdletters komt in alle gevallen nog steeds vaak voor.
De taaltendens die hier van toepassing is, is dat het Nederlands “hoofdletterschuw” is. De regel is dan ook dat als een nieuwe afkorting haar intrede doet, zij meestal met hoofdletters gespeld wordt (om te signaleren dat het om een afkorting gaat). Maar is de term eenmaal bekend geworden en ingeburgerd en vernederlandst, dan heeft het de voorkeur om hem als een gewoon woord te behandelen en met kleine letters te spellen.
Voorbeelden
- Veel vmbo-leerlingen stromen door naar het mbo.
- Met een mbo-diploma op zak kun je vaak doorstuderen in het hbo.
Even opletten
Dit is wat mij betreft een twijfelgeval. De woordenboeken zijn duidelijk: die geven voor deze onderwijstermen de spelling in kleine letters als de correcte versie. De schrijfwijze met hoofdletters is verouderd en kun je beter vermijden.
Toch zie ik juist deze onderwijsafkortingen vaak in hoofdletters gespeld. Zó vaak, dat je je kunt afvragen of het gat tussen het “officiële” Nederlands en de levende taalpraktijk hier niet onhoudbaar groot wordt. Tegelijk zie ik ook dat de (juiste) spelling met kleine letters steeds meer courant wordt. Langzaam maar gestaag wordt dat wel degelijk de norm – niet alleen op papier, maar ook in de praktijk.
Daarom raad ik lezers aan – ook al kan ik “MBO” en “HAVO” nog niet volmondig “fout” noemen – om de spelling van het Groene én Witte Boekje te volgen: kleine letters!
Weetje
Je zag het al in de tweede bullet onder “Betekenis en gebruik”: als een afkorting-met-kleine-letters aan het begin van een zin staat, dan krijgt zij (net als een ander woord) een beginkapitaal. Dus:
- Vwo-leerlingen kunnen zich aanmelden voor een academische vervolgopleiding.
- Wo- en hbo-opleidingen hebben soms een numerus fixus.