TVDW: Malapropisme

De taal­term van deze week, mala­propisme, is een beet­je ver­ward. Dat is ook niet zo vreemd: als twee woor­den erg op elka­ar lijken, kan je ze door elka­ar halen. Zek­er als je probeert om indruk te mak­en.

Definitie

Een mala­propisme is het gebruik van een onjuist woord in plaats van een ander woord dat er qua klank op lijkt, vaak met grap­pig effect. Meestal gaat het dan om “moeil­ijke” woor­den die ver­keerd begrepen of toegepast wor­den.

Voorbeelden

  • Kunt u me de eval­u­ati­ethe­o­rie van Dar­win uit­leggen? [i.p.v. evo­lu­ti­ethe­o­rie]
  • Dit is ons aller­laat­ste bod: wij kun­nen echt geen con­clusies meer doen. [i.p.v. con­cessies]
  • Bent u wel eens sek­sueel geïmi­teerd? [i.p.v. geïn­timideerd]

Etymologie

Dit woord is ver­noemd naar een per­son­age in het toneel­stuk The Rivals van Richard Sheri­dan uit 1775. Daarin ver­wis­selt Mrs. Mala­prop geregeld chique woor­den die iets anders beteke­nen dan ze denkt. Haar naam is dan ook een taal­grap­je uit het Frans:

  • mal à pro­pos (ver­keerd, niet van toepass­ing)

Het was de dichter Lord Byron die in 1814 voor het eerst het woord mala­prop gebruik­te in de beteke­nis van “spraak­fout”.

Weetje

Strikt genomen is een mala­propisme een fout die iemand onbe­wust maakt. Maar je kunt er ook voor kiezen om zo’n fout expres te mak­en, als grap. Denk aan: U wordt zo geholpen. Nog één mon­u­men­t­je a.u.b.

Wat vind jij?