Katheter vs. katheder

Het is maar een klein ver­schil – een d of een t, iro­nisch genoeg – tussen de woor­den katheter en kathed­er. Toch kun je deze bij­na-tweel­ing beter goed uit elka­ar houden, want de beteke­nis over­lapt hele­maal niet. Hoe dat zit? We zoeken het uit!

Waar hebben we het over?

Woor­den die erg op elka­ar lijken hebben vaak een gedeelde herkomst of een ver­wante beteke­nis – maar niet altijd!

Betekenis en gebruik

  • Een katheter is een buis (of sonde) voor medisch gebruik, waarmee een vloeistof in of uit het lichaam wordt gebracht.
  • Een kathed­er is een lesse­naar of spreekgestoelte, waar­van­daan een sprek­er een voor­dracht kan houden.

Voorbeelden 

  • Bij veel oper­aties kri­jgt de patiënt een blaaskatheter inge­bracht voor de afvo­er van urine.
  • Son­de­voed­ing wordt vaak toege­di­end via een katheter naar de maag.
  • De hoogler­aar nam plaats achter de kathed­er en begon zijn toespraak.
  • Kleinere sprek­ers staan soms achter hun kathed­er op een krukje.

Even opletten

Het woord kathed­er heeft ook nog een spec­i­fiekere beteke­nis in de rooms-katholieke kerk: het is de offi­ciële zetel voor de biss­chop in een kathe­draal. In deze beteke­nis wordt zo’n zetel ook wel een cathe­dra genoemd.

Het Lati­jnse woord cathe­dra betekent “zetel”, en het woord kathe­draal (de hoofd­kerk in een bis­dom) is daar­van afgeleid: een kathe­drale kerk (of domk­erk) is de kerk waarin de zetel van de biss­chop staat.

Weetje

Hoewel katheter en kathed­er erg op elka­ar lijken én ze alle­bei terugvo­eren op een Grieks bron­wo­ord, is de ety­molo­gie toch verschillend. 

Je zag al dat kathed­er ver­want is aan het Lati­jnse cathe­dra, en dat komt weer van het Griekse kathe­dra, wat “stoel” of “bankje” betekent.

Katheter, aan de andere kant, komt (via het Franse cathéter) van het Laat­lati­jnse catheter, dat weer ver­want is aan het Griekse katheter – je ziet de fam­i­liegelijke­nis! – en dat betekent “iets wat (er)uit gelat­en wordt”, van kata (“naar bene­den”) en hien­ai (“sturen”).

Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Comments
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties