Juno en Jupiter

Als je het nieuws een beet­je gevol­gd hebt en de ver­wik­kelin­gen ron­dom de Brex­it, het EK en de Tour niet al je aan­dacht hebben opges­lokt, zal het je zek­er niet ont­gaan zijn dat NASA afgelopen week een sonde in een baan om de pla­neet Jupiter heeft gebracht. Juno is de naam. Juno heeft zelfs zijn eigen Face­book-pag­i­na!

Dit ruimte­vaar­tu­ig zet zich schrap om aller­lei baan­brek­end weten­schap­pelijk onder­zoek te doen. Inclusief zon­nepan­e­len heeft de sonde een diam­e­ter van maar 20 meter; je kunt haar daarom niet (meer) met een tele­scoop zien. Daarom pakken we de Taalei­doscoop en kijken we naar die naam. Juno. Want die is niet toe­val­lig gekozen. Wie of wat was Juno en waarom was Jupiter het doel van deze reis?

Mythologie

In de antieke wereld waren zes van de acht plan­eten in ons zonnes­telsel bek­end. De zes die je met het blote oog kan zien: Mer­curius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter en Sat­ur­nus. (De andere twee zijn Uranus en Nep­tunus.) Voor de goede orde: let op! Als je het des­ti­jds aan iemand had gevraagd, had­den ze gezegd dat er vijf plan­eten zijn, want de Aarde telden ze niet mee – die was voor hen het cen­trum van het uni­ver­sum.

Ver­schil­lende cul­turen had­den ver­schil­lende namen voor de vijf plan­eten die je aan de nachtelijke hemel met je eigen ogen kunt zien, maar het waren de Romeinen die ze de namen gaven die we van­daag nog steeds gebruiken. Het zijn namen van goden, en Jupiter – de groot­ste pla­neet – kreeg de naam van de Romeinse opper­god: Jupiter.

De planeten in het zonnestelsel (niet op schaal)
De plan­eten in het zonnes­telsel (niet op schaal)

Voor de twee plan­eten die pas veel lat­er met behulp van tele­scopen wer­den ont­dekt, hebben astronomen zich aan deze tra­di­tie gehouden; ook zij kre­gen namen van Romeinse goden.

Voor de goede orde is hier het lijst­je:

  1. Mer­curius – de bood­schap­per van de goden
  2. Venus – godin van liefde en schoonheid
  3. Aarde – werd niet als “pla­neet” gezien
  4. Mars – god van de oor­log
  5. Jupiter – god van de don­der en opper­god
  6. Sat­ur­nus – god van de land­bouw
  7. Uranus – god van de hemel
  8. Nep­tunus – god van de zee

En Pluto dan?

De dwerg­pla­neet Plu­to is ont­dekt in 1930 en werd in eerste instantie als vol­waardi­ge pla­neet gezien. Hij kreeg daarom ook zijn eigen Romeinse god als naam toegewezen – Plu­to was de god van de onder­w­ereld.

Maar Plu­to was alti­jd al het buiten­beet­je onder de plan­eten. Hij staat veel verder weg van de zon en is veel klein­er dan de rest. Gaan­deweg wer­den er steeds meer soort­gelijke hemel­lichamen ont­dekt en groei­de het besef dat we die niet alle­maal “plan­eten” kun­nen noe­men. In 2006 viel het besluit: de Inter­na­tion­al Astro­nom­i­cal Union (IAU) scherpte de defin­i­tie van het woord pla­neet aan en demoveerde Plu­to tot dwerg­pla­neet.

God en dwerg tegelijk…
God en dwerg tegelijk…

Onlangs stond Plu­to nog volop in het zon­net­je toen een andere ruimtesonde, New Hori­zons, er voor het eerst van dicht­bij foto’s van maak­te.

Juno

Goed, terug naar Juno. Het zal je inmid­dels niet ver­bazen: ook Juno was een godin. En niet zomaar een­t­je.

Zij was de dochter van Sat­ur­nus, de moed­er van Mars en de zuster én echtgenote van… Jupiter natu­urlijk. Juno had een nogal indruk­wekkend cv. Ze was bescher­mgodin van Rome en het Romeinse rijk, gold als koningin onder de godin­nen en was ook nog, als neve­n­ac­tiviteit, hoed­er van alle Romeinse vrouwen.

Een standbeeld van Juno in de Vaticaanse Musea
Een stand­beeld van Juno in de Vat­i­caanse Musea

Nadat de ruimtesonde Juno al haar weten­schap­pelijk werk heeft gedaan, zal zij in een baan wor­den gebracht waar­door ze in de atmos­feer van de pla­neet Jupiter duikt en daar uiteen­valt en ver­brandt.

Een vlam­mende herenig­ing met haar grootse echtgenoot – een passend “mythisch” einde voor de koningin onder de goden.

Wat vind jij?