Jas

Het kan raar lopen. Ik heb net een nieuwe, don­ker­bruine jas gekocht, en er nooit bij stil­ge­staan dat die me tot in Zuid-Zweden zou bren­gen. Maar toch is dat gebeurd. Want toen mijn jong­ste spruit (7 jaar) deze aan­winst zag, zei hij, oplet­tend als hij is: “Hé, je hebt een nieuwe jas!” Ik beaamde dat, complimen­teerde hem met zijn opmerk­zaam­heid, en vroeg wat hij ervan vond. Waarop hij zon­der aar­ze­len ant­woordde: “Ja, leuk. Maar ik vind hem wel een beetje gothic.”

Mijn blijd­schap over mijn nieuwe jack maakt onmid­del­lijk plaats voor een nog veel gro­tere vreugde. Gothic! Bij Odin en Thor, waar kwam dat ineens vandaan?

Als taal­min­nende vader ben ik altijd opge­to­gen als mijn kin­de­ren een nieuw woord gebrui­ken. Soms zijn dat huis-, tuin- en keu­ken­woor­den, en soms (scheld)woorden waar­van je de gebruiks­re­gels nog een beetje voor ze moet nuan­ce­ren. Maar vaak zijn het ook onver­wachte juweel­tjes als gothic.

Bij navraag bleek dat voor hem gothic zo onge­veer het­zelfde bete­kent als zwart, en daar­mee zit hij er niet heel ver naast. Maar het zette me wel aan het den­ken. Want wist ik eigen­lijk nog wel hoe het ook alweer zat met gothic? Dat woord en zijn Nederlandse tegen­han­ger gotisch heb­ben een lange reis gemaakt die mis­schien wel begint in, jawel, Zuid-Zweden.

In vogel­vlucht…

Het is niet zeker, want het arche­o­lo­gi­sche bewijs is schaars, maar moge­lijk komen de Goten oor­spron­ke­lijk uit het hui­dige Götaland in Zweden. Wat we wel weten is dat dit Oost-Germaanse volk zich aan het begin van onze jaar­tel­ling geves­tigd had op het Europese con­ti­nent, begin­nend in wat nu Polen is, en dat ze in de eer­ste eeu­wen na Christus het de Romeinen behoor­lijk las­tig heb­ben gemaakt. Er waren ver­schil­lende tak­ken in de grote Gotische stam­boom, waar­van de Visigoten en de Ostrogoten de belang­rijk­ste zijn.

De Goten bevoch­ten het Romeinse Rijk en plun­der­den ste­den, net als hun mede-Oost-Germanen de Vandalen. Maar ze beleef­den ook lange peri­o­des van vrede, waarin ze gaan­de­weg ver­der roma­ni­seer­den, zich bekeer­den tot het chris­ten­dom en uit­ein­de­lijk opgin­gen in, of opvol­gers wer­den van, het Romeinse impe­rium. Het Visigotische rijk op het Iberische schier­ei­land hield zelfs stand tot in de acht­ste eeuw, toen het viel na de grote Moslim-inva­sie van­uit Noord-Afrika.

Daarmee waren de Goten van het wereld­to­neel ver­dwe­nen, al meer dan dui­zend jaar gele­den. Toch draag ik vol­gens mijn zoon anno 2010 een goti­sche jas. Hoe dat kan, ver­tel ik je vol­gende week…