Geleedpotig

Het Engels is de hoflever­anci­er van nieuwe woor­den voor menig andere taal. Soms ver­w­er­ven die woor­den een plaats in die andere taal (het Ned­er­lands, bijvoor­beeld) omdat ze een nieuwe beteke­nis aan­duiden waar geen inheems woord voor is. Denk aan spoil­er (in bei­de betekenis­sen van het woord!) of online. Soms is er wél een autochtoon woord, maar is de Engelse ver­sie een aantrekke­lijk­er alter­natief. Denk aan sweater en shop. Het kan ook zo zijn dat een woord begint in de cat­e­gorie “nieuwe beteke­nis” — lip­stick, print­en — en er lat­er alsnog een Ned­er­landse vari­ant ontstaat: lip­pen­s­tift, uit­draaien.

Ik noem deze ver­schil­lende vari­anten even op omdat ik aan het puzze­len ben met het woord spin­doc­tor.

Dat woord kwam ik tegen in een Ned­er­landse tekst over Barack Oba­ma. Daarin werd gespro­ken over het poli­tieke estab­lish­ment en “de spin­doc­tors met hun negatieve film­p­jes”. Mijn eerste reac­tie was: hè? Spin­doc­tors mak­en toch hele­maal geen negatieve (campagne)filmpjes? Ze zijn juist de red­ders in nood wan­neer zich een poli­tiek gevoelige calamiteit voordoet.

Spin doctor
Spin doc­tor

Ik zocht ste­un bij meneer Van Dale en bij een col­le­ga en vroeg: wat is vol­gens jou een spin­doc­tor? Bei­den antwo­ord­den: een man­net­jes­mak­er. Waaraan de heer Van D nog toevoegde dat dat iemand is die politi­ci adviseert over hun ima­go, optre­den in de media etc. Of dat is wat een man­net­jes­mak­er is, betwi­jfel ik ook, maar een spin doc­tor (let op het ver­schil in spelling!) is het zek­er niet. Laat ik even op een rijt­je zetten hoe het vol­gens mij zit.

Een Ned­er­landse spin­dok­ter is niet een huis­arts voor geleed­poti­gen (spin­nen zijn géén insecten). Meestal heet hij spin­doc­tor, één woord, en geeft hij achter te scher­men politi­ci en par­ti­jen goede raad over strate­gie, beleid en imago.

Bij een man­net­jes­mak­er denk ik veel meer aan de coach die een politi­cus helpt om in het donkere woud der werke­lijkheid het lich­t­ende pad van zijn ambitie te bli­jven vol­gen. Hij is make­laar in macht en invloed. Voor mijn gevoel gaat een man­net­jes­mak­er eerder over (poli­tieke) lijken dan een spindoctor.

Nu zie ik wel enige over­lap tussen spin­doc­tor en man­net­jes­mak­er, maar een Engelse spin doc­tor, twee woor­den, is toch echt iets heel anders. Dat is een cri­sis­man­ag­er, een pr-fluis­ter­aar die ingeroepen wordt om de schade te beperken als een per­soon of organ­isatie in een kwaad daglicht komt te staan. Hij geeft dan een spin (draai) aan de gebeurtenis­sen om het effect te neutraliseren.

En zo zie je dat een spin­doc­tor en een spin doc­tor toch heel ver­schil­lende beestjes zijn…

Een gedachte over “Geleedpotig”

Wat vind jij?