Den Bosch vs. ’s-Hertogenbosch

In het zuiden van Ned­er­land ligt het fraaie Den Bosch. Of moet dat zijn: het fraaie ’s-Her­to­gen­bosch? En nu we het er toch over hebben: wie was die her­tog eigen­lijk, en welke van de twee namen is de “echte”? We zoeken het uit!

Waar hebben we het over?

Som­mige geografis­che plaat­sen hebben naast de offi­ciële benam­ing ook een informele “bij­naam”, die veel mensen in het dagelijks gebruik verkiezen boven de wet­tige naam.

Betekenis en gebruik

  • Den Bosch is een gang­bare naam voor de stad ’s-Her­to­gen­bosch.
  • ’s-Her­to­gen­bosch is de offi­ciële naam van de hoofd­stad van de Ned­er­landse provin­cie Noord-Bra­bant.

De benam­ing Den Bosch is de oud­ste van de twee, en is nog steeds de meest gang­bare (zij het offi­cieuze) benam­ing.

Toch is de wat chi­quere naam ’s-Her­to­gen­bosch (waarin je de oor­spronke­lijke beteke­nis “het bos van de her­tog” beter terugzi­et) vanaf 1996 offi­cieel de enige juiste naam voor de stad. In over­hei­ds­doc­u­menten is het gebruik daar­van ver­plicht, maar voor de rest heb je het voor het kiezen.

Voorbeelden 

  • ’s-Her­to­gen­bosch is een van de oud­ste ste­den van Ned­er­land: het kreeg al in 1184 stad­srecht­en.
  • Die stad­srecht­en wer­den aan Den Bosch ver­leend door God­fried III van Leu­ven, die land­graaf van Bra­bant was en her­tog van Ned­er-Lotharin­gen.
  • De stad heeft zijn naam gegeven aan per­so­n­en zoals Jeroen Bosch en aan snacks zoals de Boss­che bol.

Even opletten

’s-Her­to­gen­bosch is zow­el de naam van een fusiege­meente waar­toe de woon­plaat­sen Ros­malen, Nuland en Vinkel behoren, als van de woon­plaats ’s-Her­to­gen­bosch, die ook hoort bij deze gemeente. ’s-Her­to­gen­bosch is dus onderdeel van ’s-Her­to­gen­bosch.

Weetje

Zow­el Den Bosch als ’s-Her­to­gen­bosch zijn toponiemen. Maar een ver­wante term als Boss­che bol is weer een geoniem.

Tip!
Kijk voor een vergelijk­baar geval ook eens naar deze TaalTip: Den Haag vs. ’s-Graven­hage.

Wat vind jij?