Celsius vs. centigrade

Als je wilt weten of je koorts hebt, gebruik je een ther­mome­ter om je lichaam­stem­per­atu­ur te meten. Zit die rond de 37 graden Cel­sius? Niks aan de hand. De term Cel­sius komt ook in het Engels voor – maar daar ken­nen ze ook nog de aan­duid­ing centi­grade. Wat is het ver­schil, en welke van de twee heeft de voorkeur? We zoeken het uit!

Waar hebben we het over?

Ook als twee woor­den pre­cies het­zelfde beteke­nen, is er vaak nog steeds een ver­schil in hun gebruik en geschiede­nis.

Betekenis en gebruik

  • Cel­sius is de naam van een tem­per­atu­urschaal op basis van het vriespunt en kookpunt van water, die respec­tievelijk 0 en 100 graden mark­eren.
  • Centi­grade is een andere benam­ing voor de Cel­sius-schaal die in de Engel­stal­ige wereld gang­baar was, maar nu steeds min­der gebruikt wordt.

In de prak­tijk komt het erop neer dat “Cel­sius” en “centi­grade” syn­on­iem zijn. Vaak zul je in plaats van het volledi­ge “degrees Cel­sius” de afko­rt­ing  tegenkomen.

Voorbeelden 

  • The melt­ing point of iron is 1,535° Cel­sius.
  • Hydro­gen boils at −252,9 degrees centi­grade.
  • We’re expect­ing hot weath­er with highs up to 35 .

Even opletten

Cel­sius is een eponiem: deze maat is ver­noemd naar de jonggestor­ven Zweedse astronoom Anders Cel­sius (1701-1744). De term centi­grade is meer prak­tisch, en is opge­bouwd uit de Lati­jnse woor­den cen­tum (hon­derd) en gradus(stap­pen).

Hoewel het word “Cel­sius” al wel in gebruik was als ver­wi­jz­ing naar zow­el een ther­mome­ter (vanaf de late 18e eeuw) als de tem­per­atu­urschaal (vanaf de vroege 19e eeuw), is de offi­ciële naam van de schaalverdel­ing pas in 1948 aangepast tot Cel­sius.

Weetje

Toen Anders Cel­sius in 1742 de tem­per­atu­urschaal voorstelde die inmid­dels naar hem is ver­noemd, deed hij dat pre­cies ander­som dat je nu gewend bent. Het kookpunt van water was 0 graden en het vriespunt was 100 graden!

Het was zijn col­le­ga-weten­schap­per Carl Lin­naeus (die je miss­chien al kent uit dit taalver­haal over gorilla’s) die in 1745 – een jaar na Cel­sius’ dood aan tuber­cu­lose – de schaal omdraaide tot de verdel­ing die we van­daag nog ken­nen: water vri­est bij 0 graden en kookt bij 100 graden.

Wat vind jij?