Wijnglas

Het rumo­er rond de laat­ste twee, ingri­jpende, herzienin­gen van de spelling van het Ned­er­lands – in 1995 en 2005 – is inmid­dels wel een beet­je gaan liggen. Het doet niet echt pijn meer dat een pan­nenkoek een pan­nenkoek is en dat een kat­te­bel­let­je en een kat­ten­bel­let­je twee ver­schil­lende din­gen zijn.

Een kattenbelletje
Een kat­ten­bel­let­je

Er valt intussen nog best wat af te din­gen op hoe “inge­burg­erd” de nieuwe spellingsregels zijn, maar dat is iets voor een ander stuk­je. Hier gaat het over het feit dat veel meer ter­men dan vroeger nu aaneengeschreven wor­den, zon­der streep­jes of spaties. En dan wil ik spec­i­fiek kijken naar com­bi­naties van een bijvoeglijk naam­wo­ord of tel­wo­ord + zelf­s­tandig naam­wo­ord + zelf­s­tandig naam­wo­ord. Die schri­jf je namelijk aan elka­ar, als één woord.

Ik heb daar even aan moeten wen­nen. Een term als het Engelse long-term plan­ning vind ik ele­gant en overzichtelijk: je ziet mooi hoe de drie com­po­nen­ten zich tot elka­ar ver­houden. Deel één zegt iets over deel twee, en die zijn met een streep­je ver­bon­den. Samen zeggen ze weer iets over deel drie, en daar staat een spatie tussen.

Ook in het Ned­er­lands zou je “lange-ter­mi­jn plan­ning” kun­nen schri­jven, maar het is toch echt langeter­mi­jn­plan­ning – één woord. Het­zelfde geldt voor een­per­soons­bed, twee­t­ak­t­mo­tor en drie­gan­gendin­er. Dat zijn woor­den die vrij gang­baar zijn en door veel lez­ers prob­leem­loos veror­berd zullen wor­den. Maar geldt dat ook voor iets min­der vaak gelezen ter­men als kor­te­af­s­tandsvlucht, hogeres­o­lu­tiebeelden en rodewi­jn­glas?

Lees verder Wijn­glas

Walnotenpesto

Begri­jp me goed. Ik ben goede vriend­jes met Albert Hei­jn. Ik doe er elke week trouw mijn bood­schap­pen en ik vind het een fijne winkel. En ik ben ook goede vriend­jes met de Aller­Hande, het lijf­blad van ’s lands groot­ste kruide­nier.

Boerenkost
Boerenkost

Niets ten nadele van de glob­alis­er­ing, want die hou je toch niet tegen, maar… ik dicht de Aller­Hande toch een belan­grijke rol toe in de culi­naire eman­ci­patie van het Ned­er­landse volk. Het is nog niet eens zó lang gele­den dat voor de gemid­delde Hol­landse huisvrouw een papri­ka een nogal exo­tis­che groente was, en dat ze nog nooit geho­ord had van cous­cous of gua­camole.

Albert Hei­jn heeft, met groot geduld en met de Aller­Hande als stri­jdzwaard, het pold­er­volk opgevoed om meer te eten dan alleen stamp­pot en erwten­soep. (Daar is overi­gens niets nobels aan: de Konin­klijke Ahold N.V. wilde ons alleen maar meer ver­schil­lende pro­ducten kun­nen verkopen, om zo meer winst te mak­en.)

Lees verder Wal­noten­pesto

Coco

Er is een god, en hij is barmhar­tig. Of, zeg ik als recht­geaarde atheïst, er is op zijn minst een taal­god, en hij heeft gevoel voor humor.

Ik las onlangs een tekst waarin iemand werd aange­haald als zeggende, ik citeer: “Ik zat naar Nation­al Geo­graph­ic Chanel te kijken en dacht: dit is het.” Voor alle zek­er­heid, nog een keer: Nation­al Geo­graph­ic Chanel [sic].

National Geographic?
Nation­al Geo­graph­ic?

Het is vast een sim­pele tik­fout; ik neem aan dat de schri­jver heus wel weet dat je het Engelse woord chan­nel met twee n’en schri­jft. Maar dat doet er niet toe, het bli­jft een prachtig toe­val. Want hoe groot is de kans dat als je per ongeluk een let­ter mid­den uit een woord wegrukt, er weer een lev­ens­vat­baar woord overbli­jft? En, nog sterk­er, hoe groot is de kans dat ­dat woord weer in fraaie ironie ver­bon­den is met de con­text?

Lees verder Coco

Reservebank

Oh jee oh jee, mor­gen is het weer eens zover: het Groot Dictee der Ned­er­landse Taal wordt gehouden. Ik vind het vrij won­der­lijk, maar veel mensen gaan er klakkeloos van uit dat, één, ik alti­jd mee­doe met het Dictee, en twee, ik dat leuk vind. Omdat ik van taal hou en zo. Wel­nu, het tegen­overgestelde is het geval: ik hou van taal en dus doe ik niet mee met het Dictee.

Het Groot Dictee
Het Groot Dictee

Natu­urlijk, ik zie de ver­maak­waarde er heus wel van in. Natu­urlijk, het is leuk als een schoolkind van 14 min­der fouten maakt dan de staatssec­re­taris van Belan­grijke Zak­en. Natu­urlijk, er zit een masochis­tisch soort genot in het voe­len van die kro­nkel in je hersens wan­neer je denkt: wat is dat nou weer voor bizar woord?

Lees verder Reserve­bank

Welkom

Ben jij ook een lex­ofiel (iemand die van woor­den houdt)? Honger je naar meer voer voor alfa­beten? Dan ben je hier aan de juiste adres!

Taalei­doscoop is een blog over hoe taal ver­rijkt, veran­dert en ver­rast. Je vin­dt er alles wat je al dacht te weten over taal, en dan nog wat.

Wat is ook alweer een pleonasme? Waar ligt Ver­weg­gis­tan? En wat heeft nar­cisme te mak­en met die mooie gele bloem?

Dit zijn maar een paar voor­beelden van de vele taalvra­gen en -weet­jes die hier aan de orde komen. Je kunt Taalei­doscoop ook vol­gen via Face­book, dan bli­jf je alti­jd up-to-date.

Laat van je horen!

Heb je zelf een taalvraag, of is je iets bij­zon­ders opgevallen in de Ned­er­landse of Engelse taal? Stu­ur ons een bericht­je, we horen graag van je!

En vergeet niet om ook even te kijken in de Kweekvi­jver, waar Taalei­doscoop woor­den verzint en verza­melt die eigen­lijk al had­den moeten bestaan.

In een noten­dop: het lev­en is leuk­er als je het bek­ijkt door een Taalei­doscoop.