Morgen gaan wij ons nieuwe hondje ophalen, en met zo’n dartele viervoeter kom je ineens ook in een wereld vol nieuwe woorden terecht. Voor alle speeltjes, voeding en toebehoren rondom de hond zijn er speciale woorden, maar er is er eentje die ik er even uit wil lichten.
Bench.
Ik herinner me uit de tijd dat ik als tiener een hond had niets dat lijkt op een “bench”. Mijn honden sliepen gewoon in een mand of op een deken. Of lekker tussen mijn benen op de grond, terwijl ik tv aan het kijken was.
Maar tegenwoordig, zo heb ik begrepen, moet een hond een bench hebben. Toen ik dat hoorde, dacht ik meteen aan het Engelse woord bench, en stelde ik me een soort bankje voor honden voor. Niets is minder waar. Want een bench, dat is een kooi. Puur en simpel, een kooi met tralies. In een onbarmhartige bui zou je zeggen: een hondengevangenis voor thuis. Van Dale geeft als synoniem: kamerkennel.
Nou zal zo’n bench best voordelen hebben bij het opvoeden van je viervoeter tot een sociabele, gehoorzame kompaan. Maar waarom heet zo’n ding een “bench”? (Een bench, nogmaals, is een bankje.) Het antwoord ligt nogal voor de hand: bench is in het Nederlands een eufemisme voor kooi. Je vermijdt er het woord cage mee.
Maar daarmee is het verhaal nog niet af. Want als je denkt dat een bench in het Engels wél een cage heet, dan heb je het mooi mis. Ook daar bedient men zich van een eufemisme om de gevangenisassociatie te vermijden. Een Engelse bench heet een crate. Een krat, dus.
Er is hier is bijzonders aan de hand. In het Engels is het nog vrij rechttoe rechtaan: het onprettige woord cage wordt vermeden met het eufemisme crate. Als je dat een-op-een overzet naar het Nederlands, dan zou je dus het ongewenste woord kooi vervangen door het eufemisme krat.
Toch is dat kennelijk nog niet genoeg; misschien klinkt in onze taal “krat” nog te prozaïsch, oninteressant. En daarom wordt er boven op dat eufemisme nog een stijlfiguur geworpen: de overstap naar een alternatief woord met een (vermeend) chiquere uitstraling. (Ik weet niet of er voor deze stijlvorm een officieel woord bestaat, maar het is verwant aan de hyperbool.) En in dit geval is dat dus ook nog een buitentaals woord, zoals bij het gebruik van sale in plaats van “uitverkoop”.
Hmm, ik denk dat ik mijn bench maar “box” ga noemen.
Geef een reactie