Antiaanbakcontinent

Als je mensen vraagt om de con­ti­nen­ten van de aarde op te noe­men, is er een dat vaak ver­geten wordt: de Zuid­pool. Of, cor­recter: Antarc­ti­ca. En als je mensen vraagt om Antarc­ti­ca te spellen, is er vaak ook een let­ter die ver­geten wordt: die eerste c. Dat is ook niet zo gek, want iedereen spreekt het uit als Ant-ar-tie-ka. Dus wat doe die c daar eigen­lijk?

Antarctica
Antarc­ti­ca

Om dat te snap­pen, moet je eerst even terug naar de eerste drie let­ters van Antarc­ti­ca: Ant-. Die vervullen hier het­zelfde rol als in antecedent, antag­o­nist en anti­aan­bak­laag. Het voor­voegsel ant- (of anti-) betekent: tegen, of tegen­overgesteld aan.

Maar dan ben je er nog niet, waar waar­van is Antarc­ti­ca dan het tegen­overgestelde? Gelukkig ligt het antwo­ord daarop nogal voor de hand. De Zuid­pool is de tegen­hang­er van de Noord­pool. En inder­daad, Arc­ti­ca is een naam voor het noord­pool­ge­bied. In het Ned­er­lands hoor je hem niet vaak, maar in het Engels ben je vast wel eens the Arc­tic tegengekomen, wat het­zelfde betekent.

De puzzel­stuk­jes begin­nen nu samen te komen. Antarc­ti­ca is het con­ti­nent in het zuid­pool­ge­bied en het heet zo omdat het ant-Arc­ti­ca is: aan de andere kant van de aard­bol ten opzichte van de Noord­pool.

Oké, maar dan nog ben je er niet, want waarom heet de noordelijk­ste plek op onze pla­neet dan Arc­ti­ca? Daar­voor moet je, hoe kan het ook anders, terug naar de oude Grieken.

Op weg daarheen maak ik wel even een pit­stop bij je ken­nis van de ster­renkunde. Wat is (op Ori­on na, miss­chien) het bek­end­ste ster­ren­beeld aan de hemel op het noordelijk hal­frond? De Grote Beer, toch? Dat steel­pan­net­je. En je weet vast ook nog wel dat als je de lijn tussen de twee ster­ren aan de verre kant van het steel­pan­net­je vijf keer ver­lengt, je bij de Pool­ster uitkomt. En die zit in het ster­ren­beeld Kleine Beer.

Die twee beren zijn dus belan­grijke con­stel­laties om je mee te oriën­teren aan de nachtelijke hemel, als je het noor­den zoekt. En laat het Griekse woord voor beer nou ark­tos zijn. En laat ark­tikos nou “van de Beer” beteke­nen, lees: “van het noor­den”.

En zo kom je bij Arc­ti­ca en, aan de andere kant van de wereld, bij Antarc­ti­ca. Niet ver­geten dus, dat con­ti­nent, en ook niet die eerste c…

Wat vind jij?