Goochelen

Gisteren stond op de voorpagina van het NRC het bericht dat “Even googlen kost evenveel energie als kop thee”. Dat is een belangwekkend feit en natuurlijk machtig interessant: ik weet nu dat, als ik een kop thee zou drinken in plaats van elke Google-zoekopdracht die ik uitvoer, ik een blaas zou moeten hebben zo groot als de Vinkeveense plassen.

Maar waar mijn aandacht veel meer naartoe trok was dat ene woordje, googlen. Ergens klopte dat niet, voor mijn gevoel. Met een Angelsaksische taalpet op zou ik eerder zeggen: dat moet Googlen zijn, met hoofdletter. Google is immers een merknaam. Maar Hollanders hebben het niet zo op hoofdletters (vandaar ook apk en freudiaans en mediterraan), dus die kleine g neem ik voor lief. Dan rest nog de vraag: waarom googlen en niet googelen?

Lees verder Goochelen

Donderwerp

Luister eerst even mee naar het volgende (vertaalde) gesprekje… Er zijn twee sprekers.

  • A: Hallo, mijn naam is Mike en ik ben een man.
  • B: Ben je blij dat je een mens bent?
  • A: Rechter, ik ben een kerel.
  • B: Maak je je daar zorgen over?
  • A: Geen zorgen, we werken ons er wel doorheen.
  • B: Heb je zorgen dan?
  • A: Laten we dat traject achter ons laten.
  • B: Waarom?
  • A: Waarom? Ik vind dit een leuk onderwerp.
  • B: Wat denk jij dat het onderwerp is?
  • A: Wat is het onderwerp vraag ik me af als ik denk? Ik weet dat het goed is om over na te donken. Denk diip na over mysterieuze onderwerpen.
  • B: Welke mysterieuze onderwerpen?
  • A: Denk diep na over mysterieuze donderwerpen.
  • B: Wat is een donderwerp?

Inmiddels zal het gevoel je hebben bekropen dat een van deze twee gesprekspartners niet helemaal goed bij zijn verstand is. En je hebt helemaal gelijk. Meneer A is namelijk een computer.

Lees verder Donderwerp

Taalhoroscoop 2009

Is er een betere manier om het nieuwe jaar in te luiden dan met een heuse taalhoroscoop? Het voorspellen van de toekomst is immers een fluitje van een cent. Kijk maar.

Voor de Steenbok wordt 2009 een zeer goed jaar, vol rijm en alliteratie. Let wel op met tangconstructies, want daarmee kun je je bezeren. — Watermannen moeten vooral in mei oppassen voor anglicismen, want dan staat de exoplaneet Albion in hun teken. Verder ontdekt menig Waterman dit jaar de liefde voor de puntkomma. — Vissen hebben altijd moeite met pleonasmen, dus kijk daar ook dit jaar mee uit, met name in het najaar. Maar een tautologie behoort wel tot de mogelijkheden.

Lees verder Taalhoroscoop 2009

Aanhalige tekens

Vorige keer hadden we het over air quotes, maar er zijn nog meer manieren waarop aanhalingstekens zich genesteld hebben in de gesproken taal. Want wat doe je als je aan wilt geven dat een stuk gesproken tekst tussen aanhalingstekens staat, als je niet dat rare olifantenkrabgebaar wilt maken? Dan moet je woorden gebruiken.

In het Nederlands komt dit nauwelijks voor. De enige vorm die we hiervoor hebben is om voluit te zeggen: “aanhalingstekens openen”, dan de aan te halen tekst, en dan “aanhalingstekens sluiten”. Dat is wel oké als je bijvoorbeeld aan iemand een tekst dicteert, maar in een vlot gesprek maak je jezelf op die manier onsterflijk belachelijk.

Lees verder Aanhalige tekens

Luchtsignalen

Oké, stel je voor. Je zit in de kroeg te praten met wat vrienden, over een kennis die het net heeft uitgemaakt met haar vriendje. Dan zegt een van de aanwezigen dat dit hem helemaal niet verbaasde, want dat vriendje “was ook echt een gentleman”. En bij het uitspreken van het woord gentleman gebeurt er iets wonderlijks. De spreker tilt zijn beide handen op, vouwt alle vingers behalve wijs- en middelvinger weg, en doet net alsof hij met de overgebleven vier vingers twee keer eventjes krabt tegen een onzichtbaar object dat vlak voor hem staat.

Je zou al snel denken: die is niet goed bij zijn verstand. Denkt hij dat er een olifant voor hem staat met jeuk aan zijn kont? Maar nee, het vreemde is: niemand denkt dat er iets mis is; iedereen snapt meteen wat hij bedoelt. Wat hij net zei was niet gentleman maar “gentleman” – mét aanhalingstekens.

Air quotes!
Air quotes!

Ik blijf dit een ongelooflijk mooi fenomeen vinden, omdat het zo ongebruikelijk is. In taal gaat het verkeer meestal van spreektaal naar schrijftaal. Een nieuw woord wordt eerst uitgesproken, en pas daarna opgeschreven. Taal op schrift is een weergave van taal in spraak, niet andersom.

Lees verder Luchtsignalen

Koekje van eigen deeg

Dit is is geen taalcolumn zoals gebruikelijk, maar meer een overpeinzing. Ik heb namelijk – dat zal aan veel taaleidoscopisten niet onopgemerkt voorbij zijn gegaan – onlangs een boekje uitgegeven. En dat is een bijzondere gebeurtenis; zo’n boek is toch wel een beetje je baby. Je hoopt dat het gezond ter wereld komt en dat het de kleine verder goed vergaat.

Met dat laatste zit het wel snor, want gelukkig zijn alle lezers tot dusver blij met mijn oogappeltje. Maar toch is niet alles wel, want de pasgeborene heeft een paar moedervlekjes die er niet horen te zitten. Fouten. Dat kan natuurlijk altijd gebeuren, maar er zijn er ook een paar in de categorie d/t, en dat is natuurlijk wel wat gênant voor iemand die geacht wordt beter te weten.

Oeps...
Oeps…

Lees verder Koekje van eigen deeg

Herfstrijm

In deze herfstdagen, met Sinterklaas in aantocht, dwarrelen onze gedachten – als bladeren van een boom – al snel in de richting van rijm. Want in menig gezin of vriendenkring is de tijd weer aangebroken om lootjes te verdelen, cadeaus uit te kiezen, surprises in elkaar te knutselen en verzen te dichten.

Pakjesavond
Pakjesavond

Maar herfst is geen woord dat je snel aan het eind van een dichtregel zult plaatsen, want… er rijmt niets op. Je kunt met enig kunst- en vliegwerk wel wat verzinnen, maar dat zijn geen fijne, bruikbare woorden. (En, alsof de duvel ermee speelt, in het Engels is er ook al geen rijmwoord voor autumn. Wat is dat toch met dat najaar?) Nog zo’n woord is twaalf, dat ook al rijmloos door het leven gaat. En elke twaalf maanden is het herfst, dus dit zijn ongerijmdheden die nooit voorbijgaan; zo is de cyclus van het leven.

Lees verder Herfstrijm

Wijntje

Soms word je door de gekste dingen op een taalspeurtocht gestuurd. Afgelopen weekend liep ik door het winkelcentrum, waar ik op de etalageruit van de slijter deze poster zag.

Slijter
Slijter

Meteen stond ik stil en bracht mijn mobieltje in staat van paraatheid om een foto te maken. Want ergens in mijn achterhoofd ging een stemmetje zingen: dit klopt niet. Uiteindelijk, zoals je zult zien, klopt het wel, maar voordat ik daarachter was, had ik een paar leuke ontdekkingen gedaan.

Dat stemmetje echode tevoorschijn uit een herinnering aan een gesprek, lang geleden. Een gesprek in het Engels, welteverstaan, waarin ik de euvele moed had om een wijnkenner een vinologist te noemen. Neen! brieste mijn tegenspreker, een “wijnoloog” heet een oenologist. En dat is ook zo. In het Engels.

Lees verder Wijntje