TVDW: Spoonerisme

De taalterm van deze week, spoonerisme, is een beetje in de war. Misschien weet hij wel hoe het moet, maar het lukt hem niet. Het is alsof er in zijn hoofd een grote taallepel zit die alles door elkaar roert.

Definitie

Een spoonerisme is een verspreking waarbij de (begin)klanken van twee of meer woorden verwisseld worden.

Met een iets lossere definitie kun je ook verhapselingen binnen één woord spoonerismen noemen. Pardon: verhaspelingen.

Voorbeelden

  • met verkrachte eenden – met vereende krachten
  • een baard takken – een taart bakken
  • de pot met snoep – de snot met poep
  • een gure drab – een dure grap

Spoonerismen zijn op hun mooist als de “verkeerde” term weer bestaande woorden oplevert, zoals hierboven. Maar ook het vervormen van een stapel broeken in “een brapel sloeken” valt onder de definitie.

Etymologie

We weten niet precies wie de term spoonerisme voor het eerst gebruikte, maar wel dat hij vernoemd is naar iemand die deze taaluitglijders vaak beging:

  • de Engelse dominee William Archibald Spooner (1844-1930)

Spooner werkte als historicus, theoloog en filosoof aan de universiteit van Oxford, waar hij een geliefde docent was.

Weetje

Spoonerisme is, net als malapropisme, een eponiem.

Wat vind jij?