TVDW: Foneem

De taalterm van deze week, foneem, klinkt je vast als muziek in de oren. Want voor hem draait alles om geluid. Als je wilt zeggen wat je bedoelt, dan moet je dat kunnen horen, is zijn motto.

Definitie

Fonemen zijn de kleinste verschillen in klank die een gesproken woord betekenis kunnen geven. Een foneem kan een heel woord zijn, maar is meestal een lettergreep of een deel daarvan.

Voorbeelden

  • Het verschil in betekenis tussen ‘lepel’ en ‘lepels’ zit hem in het foneem ‘s’.
  • Je kunt ‘gat’, ‘goed’, ‘get’, ‘git’, ‘god’, ‘giet’, ‘gaat’ en ‘gut’ van elkaar onderscheiden door hun middelste foneem.

Etymologie

De wortels van deze term gaan terug op het Grieks:

  • phonema (geluid, stem); van phonein (klinken, spreken)

Denk bijvoorbeeld aan het woord telefoon, waarin -foon ook betekent: klinken.

Weetje

Sommige fonemen zijn tweeklanken (moeilijk woord: diftongen), waarin twee verschillende klanken samenkomen.

Voeg bijvoorbeeld de fonemen ‘a’ uit gat en ‘oe’ uit goed samen, en je krijgt ‘au’ of ‘ou’, zoals in goud.

Wat vind jij?