TVDW: Eerbiedkapitaal

De taalterm van deze week, eerbiedkapitaal, is niet echt bescheiden. Eer aan wie eer toekomt, zegt hij – een hém komt zeker eer toe. Vindt hij zelf. Dat moet gevierd worden, en zeker niet stilletjes. Nee hoor, hoog van de toren blazen is helemaal op zijn plaats.

Definitie

Een eerbiedkapitaal is een hoofdletter die gebruikt wordt op een plaats waar je hem volgens de gangbare taalregels niet verwacht, om eerbied te tonen als je verwijst naar iets of iemand die veel status of aanzien heeft.

Voorbeelden

  • En God noemde het licht dag, en de duisternis noemde Hij nacht.
  • En zij baarde haar eerstgeboren Zoon, en wond Hem in doeken, en leide Hem neder in de kribbe, omdat voor henlieden geen plaats was in de herberg.
  • Zo is het, dat Wij, de Afdeling advisering van de Raad van State gehoord, en met gemeen overleg der Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en verstaan bij deze:

Het eerste voorbeeld is uit het Bijbelboek Genesis; daarin zie je dat het woord hij met een hoofdletter gespeld wordt omdat het een verwijzing naar de abrahamitische god betreft.

Het tweede voorbeeld komt weer uit de Bijbel, uit het evangelie van Lukas. Hier krijgen de woorden zoon en hem een eerbiedkapitaal, omdat ze naar de profeet Jezus verwijzen.

In het derde voorbeeld zie je dat het woord wij een hoofdletter krijgt. Het verwijst in deze Nederlandse wettekst naar de monarch, in wiens naam de wet is opgesteld.

Etymologie

Deze keer geen Griekse of Latijnse oorsprong van het woord, maar gewoon een Nederlandse samenstelling:

  • eerbied (achting, ontzag) + kapitaal (hoofdletter)

Weetje

De eerbiedkapitalen in de Bijbel zijn een beetje eigenaardig. Ze worden, afhankelijk van welke geloofsgroep je volgt, wel of niet toegepast. De makers van de Nieuwe Bijbelvertaling zijn zelfs van gedachten veranderd en hebben de hoofdletters (die ze eerst juist hadden verwijderd) weer opnieuw ingevoerd.

En dat terwijl in de talen waarin de Bijbelteksten oorspronkelijk zijn geschreven (het Hebreeuws, Oud-Grieks en Aramees) überhaupt helemaal geen hoofdletter voorkomen! De eerbiedkapitaal is dus een uitvinding van Europese Bijbelvertalers geweest.

Wat vind jij?