TVDW: Dialoog

De taalterm van deze week, dialoog, houdt wel van gezelschap. Hij praat niet graag tegen zichzelf, maar des te liever tegen een ander. Hij kan dan ook goed luisteren en drukt zich altijd heel direct uit.

Definitie

Een dialoog is een uitgeschreven of voorgedragen gesprek tussen twee of meer mensen. In bijna alle romans en toneelstukken komen dialogen voor.

In een bredere definitie zijn de dialogen de onderdelen van een verhaal waarin personages in de directe rede van gedachten wisselen.

Voorbeelden

In het voorbeeld hieronder zijn de woorden die niet tot de dialoog horen grijs gemaakt:

  • “Hoe gaat het?” vroeg meneer De Bruin.
    “Uitstekend,” zei mevrouw Janssen. “En met u?”
    Meneer De Bruin haalde iets uit zijn binnenzak.
    “Heel goed,” zei hij met een glimlach, “Ik heb net mijn nieuwe iPhone opgehaald.”
    “Oh, wat spannend! Veel plezier ermee.”

Etymologie

Via het Franse dialogue en het Latijnse dialogus leidt deze taalterm je terug naar het Griekse dialogos:

  • dia (over [en weer], door[heen]) + legein (spreken, woorden uitkiezen)

Weetje

Je hebt al gezien dat een dialoog altijd in de directe rede plaatvindt. Dat is van belang en verdient dus enige uitwijding.

In de directe rede reproduceer je een gesprek woord voor woord zoals het gezegd werd. Kijk maar naar het voorbeeld hieronder. In de eerste zin citeert iemand Karel in de directe rede; in de tweede zin niet:

  • Toen ik Karel gisteren zag, zei hij: “Ik ga dinsdag op vakantie.”
  • Toen ik Karel gisteren zag, zei hij dat hij dinsdag op vakantie ging.

Nog een voorbeeld. De hele dialoog in het eerste voorbeeld hierboven kun je ook in de indirecte rede weergeven. Maar… dan is het dus géén dialoog meer! Kijk maar:

  • Meneer De Bruin vroeg hoe het ging. Mevrouw Janssen zei dat het uitstekend ging, en vroeg hoe het hem hem ging. Meneer De Bruin haalde iets uit zijn binnenzak. Hij zei met een glimlach dat het heel goed ging en dat hij net zijn nieuwe iPhone had opgehaald. Mevrouw Janssen zei dat ze het spannend vond en wenste hem er veel plezier mee.

Wat vind jij?