TVDW: Chirograaf

De taalterm van deze week, chirograaf, heeft het niet zo op gedrukte boeken of tikmachines of tekstverwerkers of printers of beeldschermen. Hij is meer van het betere handwerk. Letterlijk.

Definitie

Een chirograaf is een (vaak middeleeuws) document dat met de hand geschreven is, meestal door of namens een voornaam persoon zoals een koning of paus.

Voorbeelden

  • De Magna Carta is een chirograaf.
  • Een ander voorbeeld van een chirograaf is een handgeschreven oorkonde.
  • Vroeger werden eigendomsrechten vaak in een chirograaf

Etymologie

Dit woord betekent letterlijk: [een] met de hand geschreven [verklaring]. De ingrediënten komen uit het Grieks (kheirographia).

  • chiro- (hand) + graphein (schrift, geschreven)

Weetje

Soms stonden op middeleeuwse chirografen meerdere kopieën van dezelfde tekst op één vel papier. Die konden dan losgesneden worden en aan de verschillende partijen van een overeenkomst gegeven worden.

Op zo’n snijlijn schreven ze soms het woord “chirographum” en dan sneden ze dwars door die letters heen. Zo kon je altijd checken of de delen wel van dezelfde chirograaf afkomstig waren, door de puzzelstukjes weer aan elkaar te leggen.

Wat vind jij?