TVDW: Autologie

De taalterm van deze week, autologie, is nogal ijdel. Hij kijkt vaak in de spiegel en zeggen dan trots: kijk, ik lijk op mezelf! Je zou zeggen dat dat voor de hand ligt, maar voor de meeste woorden gaat het niet op. Daarom mag de autologie zichzelf best wel een bijzondere eigenschap vinden.

Definitie

Autologie is een taalverschijnsel waarbij de vorm en de betekenis van een term overeenkomen. Een autologisch woord is dus een voorbeeld van zijn eigen betekenis.

Bonus-taalterm: een woord dan autologisch is, noem je een autoniem.

Voorbeelden

  • Het woord kort is zelf kort.
  • Het woord Français is zelf Frans.
  • Het woord vijflettergrepig heeft zelf vijf lettergrepen.

Etymologie

Deze vakterm is verzonnen voor wetenschappers, maar de bestanddelen komen uit het Grieks:

  • auto (zelf, zelfstandig) + logos (woord)

Je kunt voor dezelfde betekenis ook de term homologisch tegenkomen:

  • homo (hetzelfde, gelijk) + logos (woord)

Een autologisch of homologisch woord is dus een woord dat “zichzelf is” of “op zichzelf lijkt”.

Weetje

Het is een doordenkertje, maar… een exoniem kan nooit een autoniem zijn. (Kijk nog maar eens goed naar het tweede voorbeeld hierboven.)

Nog een link met een ander taalwoord: de term oxymoron ís zelf een oxymoron, en is dus ook een autoniem.

Bonus-weetje:
Of een woord een autoniem is, kan zelfs met de tijd veranderen. Voorbeeld: de term neologisme (“nieuw woord”) was zelf ooit een neologisme, maar is dat nu niet meer.

SaveSaveSaveSave

SaveSave

SaveSave

Wat vind jij?