TVDW: Alfabet

De taalterm van deze week, alfabet, heeft zijn zaakjes graag goed op orde. Hij wordt er een beetje nerveus van als dingen zomaar lukraak door elkaar liggen. Er moet een systeem zijn, vindt hij, en aan dat systeem moet je je houden. Dat geldt voor hoe je thuis de was opvouwt en stapelt, maar zeker ook voor de taal!

Definitie

Een alfabet is de verzameling lettertekens in een spellingsysteem, in een vaste volgorde.

Die volgorde staat niet voor niets in de definitie. Hij is dan ook wel degelijk van belang, want een alfabet is ook een middel om informatie te ordenen. Zo kun je de boeken “op alfabet” in een boekenkast zetten: in alfabetische volgorde (meestal van de naam van de auteur). En stel je eens voor dat een woordenboek niet alfabetisch geordend was. Je zou dan nooit snel het woord kunnen vinden dat je zocht!

Het basisidee achter een alfabet is dat elke letter (of lettercombinatie) symbool staat voor een klank of foneem.

Noot: De eerste drie letters van het alfabet worden, als initiaalwoord, ook wel gebruikt als synoniem voor “alfabet”: abc. Omdat kinderen al jong het alfabet leren, betekent abc daarnaast ook “basiskennis” of “eerste beginselen”.

Voorbeelden

  • Het Nederlandse alfabet kent 26 letters.
  • In deze boekhandel staan de romans niet alfabetisch, maar chronologisch.
  • Jasper kent niet eens het abc van de Europese geschiedenis.

Etymologie

Dit woord voert via het Latijnse alphabetum terug op het Grieks:

  • alphabetos (van alpha + beta: de eerste twee letters van het Griekse alfabet)

Weetje

Hoewel de naam van ons alfabet uit het Grieks komt, is de herkomst van het alfabet zélf nog ouder. Het Griekse alfabet is namelijk ontstaan uit het Fenicische alfabet, dat óók gezien wordt als de voorvader van de Arabische, Cyrillische, Hebreeuwse en Latijnse alfabetten.

Wat vind jij?