Typosquatting – mag het een tikfoutje meer zijn?

Wij mensen hebben een wonderlijk vermogen om taalfouten op de automatische piloot te spotten en te corrigeren. Het achtste woord in deze zin is vekreerd gespeld, maar jij snapt direct wat er wel had moeten staan. Computers zijn niet zo flexibel, en dat is maar goed ook. Stel je voor dat een website jouw wachtwoord ook zou accepteren als er een letter verkeerd in stond; dan had je een flink probleem.

Gelukkig maar!
Gelukkig maar!

Zoekmachines daarentegen doen hun best om juist wel op een “menselijke” manier jouw zoekopdracht te lezen, zodat je gewoon de resultaten voor Beyoncé krijgt, ook als je naar “Beyonce” zoekt. Maar bij het intikken van het internetadres van een website moet elk teken weer helemaal goed zijn – hoewel…

Lees verder Typosquatting – mag het een tikfoutje meer zijn?

Nachtevening

Vandaag is het 21 maart – het begin van de lente. Hoewel… eigenlijk begon dit jaar de astronomische lente al op 20 maart, en wel om 5.30 uur in de ochtend, op het moment dat de aarde in haar baan om de zon precies tussen de kortste en de langste dag zat.

Maar zelfs dat klopt niet helemaal, én er zitten in dit taalverhaal ook nog een paar prachtige woorden verstopt. Hoog tijd dus voor wat tekst en uitleg!

Lees verder Nachtevening

Meme Dobbelsteen

De grote jongens op het internet – Google, Facebook, Twitter en consorten – doen er alles aan om ons zo veel mogelijk dingen met elkaar te laten delen. Foto’s, berichten, filmpjes, updates, je kan het zo gek niet verzinnen. Hoe meer mensen in al die informatie geïnteresseerd zijn, hoe meer erop geklikt wordt; en hoe meer advertenties we zien tijdens al dat klikken, hoe meer de schatkisten van deze bedrijven uitpuilen met reclamecentjes.

Facebook wil nieuwe "reacties" toevoegen aan de Like.
Facebook wil nieuwe “reacties” toevoegen aan de Like.

Kortom: pakkende hapklare internetbrokjes zijn de smeerolie van de socialemediaeconomie. Er is een woord voor een pakkend hapklaar internetbrokje dat je vast wel eens hebt zien langskomen: meme. Maar waar komt dat woord vandaan? Lees verder Meme Dobbelsteen

ISIS, IS, ISIL en nu… Daesh?

In de tweede akte, tweede scène van William Shakespeares Romeo and Juliet vindt de fameuze balkonscène plaats. Juliet, van de familie Capulet, heeft haar hart verloren aan Romeo. Hoorde hij maar niet bij de verfoeide familie Montague, verzucht ze – dan zou hun geheime liefde niet gedoemd zijn.

“What’s in a name?” vraagt Juliet. Ik houd van jou, welke naam je ook hebt: “that which we call a rose / By any other name would smell as sweet”. En Romeo wil inderdaad zijn gehate naam afzweren: “Call me but love, and I’ll be new baptiz’d; / Henceforth I never will be Romeo.”

Welke naam je iets geeft is belangrijk, heel belangrijk. Dat zag je weer eens duidelijk in de nasleep van de verschrikkelijke aanslagen van afgelopen vrijdag in Parijs.

François Hollande
François Hollande

Het viel me direct op dat president Hollande in zijn toespraak naar de organisatie achter daders verwees als “Daesh”, en niet als “ISIS” of “Islamitische Staat”.

Waarom was dat?

Lees verder ISIS, IS, ISIL en nu… Daesh?

De Koning en het dubbeltje

Het nieuws van de week is toch zeker de aankondiging van een troonswisseling in het Koninkrijk der Nederlanden. Wat mij het meest opvalt aan alle berichtgeving hierover is hoe prominent de factor taal is in het hele verhaal.

Regalia
De regalia der Nederlanden

De nieuwe koning kiest een naam – niet Willem IV maar Willem-Alexander. Dat is niet triviaal, dat betekent iets. Vroeger was de keuze van een nieuwe koningsnaam bij de troonsbestijging heel gebruikelijk. De Engelse koning George VI, de vader van de huidige Britse monarch, heette eigenlijk Albert, koosnaam Bertie. En in Vaticaanstad is het nog steeds de norm dat de kardinaal die paus wordt bij zijn benoeming een nieuwe naam aanneemt.

Onze Máxima wordt niet Prinses, maar Koningin. Ook dat betekent iets. En het zegt, in bredere zin, veel over de rol van sekse in de historie van het koningschap, dat door overerving wordt verkregen. Een Koning-monarch kan een Koningin naast zich hebben, maar een Koningin-monarch verdraagt niet meer dan een Prins aan haar zijde. Zo blijft duidelijk hoe de erfelijke lijn loopt.

Lees verder De Koning en het dubbeltje

Ooit

Zoals beloofd heb je nog enige uitleg tegoed over de jongste bewoner van de kweekvijver. (Voor wie het nog niet weet: de kweekvijver is de plaats waar Taaleidoscoop woorden verzint en verzamelt die nog niet bestaan, maar die wel zouden moeten bestaan.)

Onlangs had ik een goed gesprek met mij jongste zoon. Hij is in de leeftijd dat hij overal vragen bij stelt en de wereld niet meer klakkeloos aanneemt zoals hij is. Waarom dit? Waarom dat? Hoe kan dit? En waarom niet zus, of zo?

Het besef is inmiddels ook tot hem doorgedrongen dat de wereld niet altijd geweest is zoals hij nu is, en ook niet altijd zo zal zijn. Hij slurpt het allemaal aandachtig op: dat vroeger tv’s een zwart-wit beeld hadden, dat telefoons ooit allemaal een losse hoorn hadden die met een kringeldraadje aan het toestel vastzat, dat er ooit geen vliegtuigen waren. En hij stelt zich ook voor wat er allemaal nog meer uitgevonden zal worden, later als hij groot is.

Lees verder Ooit

Alleen hier!

Het duurt nu alweer een week of twee, drie. De gelukzalige rust die me bevangt wanneer ik de supermarkt bij mij om de hoek tegemoet loop. Wat een gevoel van onbelemmerde vrijheid: je kan zomaar naar binnen gaan!

Spaarbedelzone...?
Spaarbedelzone…?

Nee hoor, ik maak een gebbetje. Maar in de kern zit ik er niet al te ver naast. Waar ik op doel is dat de super nu even géén spaaractie heeft waar kinderen als vliegen naar de strooppot naartoe worden getrokken.

Tot voor een dag of twintig geleden hing bij mijn super deze mededeling buiten de ingang. Er hing een fraai spandoek om de verzamelde meute spaargrage jeugdigen erop te wijzen dat ze op die plek – en alleen daar! – mochten vragen om voetbalplaatjes. Nu is het mij niet om die plaatjes te doen, hoor. Het kunnen ook gogo’s zijn, of puzzelstukjes, of dominosteentjes, of Disney-dwergen, of actiemunten. Het gaat juist om die kinderen.

Lees verder Alleen hier!

Opruimwoede

Het begin van een nieuw jaar is altijd een fijne tijd om wat oude dingen op de ruimen. En ik had nog een paar woordjes liggen, dus die berg ik maar weg in deze eerste column van 2010.

De woorden in kwestie lagen nog in een laatje na mijn verhaal van een maand geleden over het Woord van het Jaar. In 2009 is dat bij Van Dale trouwens ontvrienden geworden, in navolging van unfriend, het Word of the Year bij Oxford.

Maar op de shortlist van Oxford stonden nog een paar andere fraaie woorden, en die wil ik jullie niet onthouden. (Vandaar dat ze in die la gingen.)

Lees verder Opruimwoede

Fastfood

Uiteindelijk leidt dit verhaal naar een nieuw woord, maar in de aanloop ernaartoe moet ik eerst even bijkomen van de verbazing. Ik wilde iets schrijven over fastfood, en googelde wat informatie over frikandellen. Nee, niet frikadellen, dat zijn gebraden ballen gehakt – ik bedoel die gefrituurde slurfjes samengeperst vlees.

Dat dus...
Dat dus…

Per jaar stouwt frikandellend Nederland 500.000.000 van die dingen weg. Kom gerust even op adem, en dan nu nog een keer. Vijf… honderd… miljoen! Dat betekent dat de gemiddelde poldermens (alle zuigelingen, tandeloze hoogbejaarden en vegetariërs meegerekend) elk jaar meer dan dertig frikandellen verorbert. Dat is zowat één slurf per week per homo junkfoodus.

Lees verder Fastfood

Geleedpotig

Het Engels is de hofleverancier van nieuwe woorden voor menig andere taal. Soms verwerven die woorden een plaats in die andere taal (het Nederlands, bijvoorbeeld) omdat ze een nieuwe betekenis aanduiden waar geen inheems woord voor is. Denk aan spoiler (in beide betekenissen van het woord!) of online. Soms is er wél een autochtoon woord, maar is de Engelse versie een aantrekkelijker alternatief. Denk aan sweater en shop. Het kan ook zo zijn dat een woord begint in de categorie “nieuwe betekenis” — lipstick, printen — en er later alsnog een Nederlandse variant ontstaat: lippenstift, uitdraaien.

Ik noem deze verschillende varianten even op omdat ik aan het puzzelen ben met het woord spindoctor.

Lees verder Geleedpotig

Eénnachtsstandje

Het is hopeloos. Ik weet dat ik geen schijn van kans heb. Er zijn mensen die het doen met de gedrevenheid van een kruisvaarder, en die bakken er al niks van. Maar ik doe het alleen voor de lol, dus ik ben al bij voorbaat gedoemd om roemloos ten onder te gaan.

Waar ik het over heb is: het verzinnen van “echt” Nederlandse alternatieven voor populaire Engelse woorden en uitdrukkingen die het Nederlands komen verrijken (of verpesten, het is maar hoe je ernaar kijkt).

Aan het ene eind van het spectrum heb je woorden waarvan zelfs de die-hard Engels-haters zullen toegeven dat ze inmiddels “Nederlands” geworden zijn. Je hebt je favoriete soap gemist omdat je aan je computer zat te werken. Niet “televisiefeuilleton” en “rekenaar” of iets dergelijks. Aan het andere eind, als iemand zegt dat hij het rijden op zijn nieuwe bike een hele aparte experience vond, dan zullen de meeste toehoorders denken: waarom zegt hij niet gewoon “fiets” en “ervaring”? Maar daartussenin zit een groot grijs gebied. Is het printen of uitdraaien? Is het monitor of beeldscherm? Is het thriller of spannend boek?

Beeldscherm of monitor?
Beeldscherm of monitor?

Lees verder Eénnachtsstandje