Zoon van Pieter

Jij en ik hebben een voornaam en een achternaam en dat vinden we de normaalste zaak van de wereld. Toch is dat niet altijd zo geweest. Nou ja, wel voor jou en mij, maar niet voor de overgrootouders van onze overgrootouders.

Napoleon in zijn werkkamer (Jaques-Louis David, 1812)

Je kent misschien wel het verhaal dat het allemaal de schuld is van Napoleon. We hadden hier in Nederland, zo gaat deze versie, allemaal geen achternaam tot die oude Nappie hier huis kwam houden en ons verplichtte om er een te kiezen. Helemaal bezijden de waarheid is dit niet, maar het ligt wel iets genuanceerder.

Aan het begin van de negentiende eeuw – want daar hebben we het over – hadden de meeste inwoners van wat we nu Nederland noemen wel degelijk een achternaam. Dat was soms een familienaam, maar soms ook een patroniem. Daarbij wordt je achternaam gevormd uit de naam van je vader. Als je vader Pieter heet en jij Bert, dan ben jij dus Bert Pietersz (kort voor Pieterszoon).

Lees verder Zoon van Pieter

Antiaanbakcontinent

Als je mensen vraagt om de continenten van de aarde op te noemen, is er een dat vaak vergeten wordt: de Zuidpool. Of, correcter: Antarctica. En als je mensen vraagt om Antarctica te spellen, is er vaak ook een letter die vergeten wordt: die eerste c. Dat is ook niet zo gek, want iedereen spreekt het uit als Ant-ar-tie-ka. Dus wat doe die c daar eigenlijk?

Antarctica
Antarctica

Om dat te snappen, moet je eerst even terug naar de eerste drie letters van Antarctica: Ant-. Die vervullen hier hetzelfde rol als in antecedent, antagonist en antiaanbaklaag. Het voorvoegsel ant- (of anti-) betekent: tegen, of tegenovergesteld aan.

Maar dan ben je er nog niet, waar waarvan is Antarctica dan het tegenovergestelde? Gelukkig ligt het antwoord daarop nogal voor de hand. De Zuidpool is de tegenhanger van de Noordpool. En inderdaad, Arctica is een naam voor het noordpoolgebied. In het Nederlands hoor je hem niet vaak, maar in het Engels ben je vast wel eens the Arctic tegengekomen, wat hetzelfde betekent.

Lees verder Antiaanbakcontinent