Ben jij aan de beurt voor geweld?

Het is een van de lesjes die alle ouders hun kinderen bij moeten brengen: je kunt niet altijd direct krijgen wat je wilt. Soms moet je nog even wachten.

Bij grote mensen is dat niet anders. Alleen is dat wachten dan vaak wat meer geformaliseerd en moet je plaats nemen in een wachtkamer of op een wachtlijst. Nu zijn de mensen op zulke wachtlijsten soms een tikkie ongeduldig, of duurt het wachten onredelijk lang. En dan komen de wachtlijsten in het nieuws.

Een greep uit de media: “Kamerbrief over wachtlijsten bij ziekenhuizen”, “Ledenstop en wachtlijsten bij sportverenigingen”, “Wachtlijsten bij restaurants Nijmegen rond kerst”, “Lange wachtlijsten bij peuterspeelzalen”…

Je kunt je dus mijn verbazing voorstellen toen ik de volgende kop in de krant zag, afgelopen week.

NRC, 2 maart 2016
NRC, 2 maart 2016

Lees verder Ben jij aan de beurt voor geweld?

Wazzeggu?

Stel je het volgende gesprek voor.

A: “Zeg.”
B: “Ja?”
A: “Ik wil je wat vertellen.”
B: “Oké.”
A: “Maar eerst moet jij mij wat vertellen.”
B: “Oh. Wat?”
A: “Dat weet ik niet. Iets.”
B: “Iets? Wat dan?”
A: “Kan me niet schelen. Wat dan ook. Maar dat moet.”
B: “Waarom in godsnaam?”
A: “Anders kan ik jou niets vertellen.”
B: “Wat?”
A: “Precies zoals ik het zeg.”
B: “Maar ik héb jou niks te vertellen.”
A: “Jammer dan. Hoor je ook niet wat ik jou wilde zeggen.”
B: “Nou moe!”

Wat is hier aan de hand?

Lees verder Wazzeggu?

Ongewenste intimiteiten

Onze lieve vrienden van Albert Heijn hebben een app. Appie, je kent hem misschien wel. Klanten van AH kunnen daarmee het hele productassortiment doorsnuffelen, recepten zoeken, de Bonusaanbiedingen bekijken, en nog zo wat. Op mijn iPhone zit ook een Appie, maar ik gebruik hem alleen voor het maken van boodschappenlijstjes.

Zo’n lijst maak je door producten in te tikken of door de barcode van een product dat je al in huis hebt te scannen. En nu komt het. Onlangs liet ik dit onvolprezen appje de barcode van een aanstaande boodschap zien, waarop mijn telefoon spontaan en ongevraagd uitblaatte: “Oh ja, die heb ik ook een keer gescand!” Huh?

Appies Grappies: leuke “easter eggs” of mislukt experiment?
Appies Grappies: leuke “easter eggs” of mislukt experiment?

Eenmaal van mijn verbazing bekomen, ging ik aarzelend door naar het volgende item. Een pak yoghurt. Scan. Waarna Appie mij direct toewierp: “Let op! Rechtsdraaiende yoghurt dient linkshandig te worden gescand!” Als ik een klomp had gehad, dan was die nu niet meer heel.

Lees verder Ongewenste intimiteiten

Foutje bedankt!

Het spijt me, maar ik kaap je even mee op een reisje langs oude herinneringen, recent wetenschappelijk onderzoek en een bijtende hond. Klaar? Daar gaan we!

Dit verhaal begint terwijl ik al grasduinend in oude computerbestanden een filmpje tegenkwam van twee broers. Deze broers, die verder geheel anoniem zullen blijven, zijn nu 11 en 15, en waren ten tijde van de opname 3 en 7. De korte versie:

Krijt
Stoepkrijt of splijtzwam?

Grote broer en een schoolvriendinnetje zijn een schild aan het maken van karton, versierd met krijt. Grote broer komt trots het voltooide schild aan vader laten zien. Vader, die in dit verhaal geheel geen blaam treft, merkt op dat alleen de achterkant van het schild versierd is. Schoolvriendinnetje begint direct ook de voorkant te versieren. Grote broer schreeuwt het uit van ontzetting, want dat was natuurlijk niet de bedoeling!

Kleine broer krijgt nu door dat kennelijk ook de voorkant van het schild bekrijt kan worden. Terwijl grote broer het “foute” krijt snikkend wegveegt, begint kleine broer nietsvermoedend aan een verse laag krijtversieringen. Grote broer ontvlamt en verkoopt zijn kleine broer een mep. Kleine broer druipt luid huilend af naar vaders troostende armen. Vader zegt dat grote broer excuses moet maken, want kleine broer bedoelde het echt niet zo. Dus grote broer zegt terloops, “Sorry, broertje…”

En dan nu de klapper. Toen de beide broers dit filmpje acht jaar later (afgelopen weekend dus) terugzagen, moesten ze allereerst hartelijk lachen. Maar de reactie van grote broer op de ontknoping was veelzeggend: “Nou zeg, die sorry, daar meende ik echt helemaal niks van!”

Lees verder Foutje bedankt!

Een eeuwtje meer of minder

Waar zouden we toch zijn zonder gezond verstand? Taal vereist een zekere mate van codificeren, maar wordt gedragen door een netwerk van aannames.

En dat is maar goed ook. Want als iedereen altijd alles tot in detail zouden moeten uitleggen en bewijzen, zou de machine van de menselijke beschaving onmiddellijk stroef vastlopen en onbruikbaar worden. Bij bijna alles wat we doen gaan we ervan uit dat iets zus of zo is. En nogmaals, dat is maar goed ook.

Ik kom hier zo op terug. Eerst moet ik even een uitstapje maken naar de krant. Mijn dagblad bestookt me al een tijdje met advertenties voor een tv-serie, The Hour. Deze reclame poogt me ertoe te verleiden de dvd-box te kopen door me te vertellen dat de serie uit zijn voegen barst van de “voelbare seksuele spanning” – een pleonasme, want onvoelbare seksuele spanning is geen seksuele spanning. Verder wordt er nog gerept over de “dodelijke samenzwering” en de “intense ambities” die deze “heerlijk stijlvolle dramaserie” zo leuk maken.

Maar dat alles gaat aan me voorbij, want ik haak al af bij de omschrijving van de historische context van het verhaal. Deze serie is namelijk “gesitueerd in het Londen van de jaren ’50 van de vorige eeuw”. Vergeet even dat dat gesitueerd een beetje chic-doenerig klinkt. Vergeet ook dat er helemaal geen apostrof hoort voor het getal in de jaren 50. Nee, het is die “vorige eeuw” die mij dwarszit.

Lees verder Een eeuwtje meer of minder

Mobiel grabbelen

Tijdens het kerstreces heb ik me eindelijk laten verleiden om Wordfeud op mijn iPhone te zetten. Voor wie het niet weet: Wordfeud is een kloon van Scrabble waarmee je online met vrienden en vreemden wereldwijd kunt spelen.

Woordvete

Eindelijk, zeg ik, want de Wordfeud-rage raast al een tijdje door app-land. Ik heb er lang weerstand aan geboden, met als voornaamste reden dat ik helemaal niet goed ben in Scrabble – daar kom ik zo nog even op terug – en mezelf dus al kansloos ten onder zag gaan. Maar goed. Eenmaal aan het spelen geslagen ontkom ik niet aan een paar kleine overdenkingen. Ik zet ze op een rij.

Om te beginnen: de naam. Vraag me niet waarom, maar ik moet de Nederlander nog tegenkomen die Wordfeud spontaan goed uitspreekt. (Ze zijn er vast wel, maar kennelijk niet in mijn onmiddellijke kring van online kloonscrabbelaars.) Ik hoor, in fonetisch Nederlands, “feut” en “foit” en allerlei andere interessant varianten. Maar feud klinkt net als viewed, alleen met een f-klank aan het begin.

Lees verder Mobiel grabbelen

Ongeldig

Ook in een hip & happenin’ café kan het je overkomen dat je ineens moet plassen. En een béétje trendy & trending café biedt dan ook aan de berolstoelde medemens de mogelijkheid om te plassen.

Toiletten in alle soorten en maten

Maar niet eerder zag ik in een chic & charmant café de bewegwijzering die ik tegenkwam in een etablissement nabij parlement in onze hofstad. Op weg naar het herentoilet (zie linksonder in mijn kleine triptiek) zag ik eerst de aanwijzing voor het damestoilet (zie linksboven), en toen, voorbij mijn doeldeur, het toilet voor de miva (rechts).

Eh, wacht even. De miva…?

Lees verder Ongeldig

Stroop in je hersens

Het schijnt een droom te zijn die veel mensen hebben. Je probeert je voort te bewegen, maar je benen werken vertraagd, alsof je door een zwembad met stroop aan het lopen hebt. Het toeval wil dat er een interessant psychologisch verschijnsel is dat daar erg op lijkt en dat ook nog eens het Stroop effect heet.

Met stroop in je hersens heeft dat echter niets te maken. De naam is ontleend aan de ontdekker van dit kinkje in de hersenketting: de Amerikaanse psycholoog John Ridley Stroop (1897-1973). Wat is er aan de hand?

Ons brein heeft een talent voor patroonherkenning. We hebben het niet door, maar die grijze cellen zijn de hele tijd bezig om de kleine flardjes werkelijkheid die onze zintuigen aan ons doorgeven om te toveren in iets dat aanvoelt als een coherent geheel.

Zo ook met taal. Wij proberen, alle tegenwerking ten spijt, zo efficiënt mogelijk betekenis toe te kennen aan de letters en woorden die we tegenkomen. Daarom vergissen we ons soms en lezen we iets anders dan er echt staat. En draoam lkut het je pmira om dzee zin te begepirjn, al saatn de lretets hmalaeel door eaklar.

Lees verder Stroop in je hersens

Kleine reus

De films die Peter Jackson maakte van de The Lord of the Rings-boeken van J.R.R. Tolkien zijn mateloos populair. En ze mogen zich dezer dagen in een hernieuwde belangstelling verheugen omdat Jackson net begonnen is aan de verfilming van het boek dat de voorloper is op deze sage: The Hobbit. Het kan geen toeval zijn dat filmmaatschappij New Line ook dezer dagen heeft aangekondigd dat de trilogie nu op Blu-ray uitkomt (in high definition dus).

Oplettende lezers zullen tegenwerpen dat deze films al op Blu-ray te koop zijn, maar dat zijn de bioscoopversies van de rolprenten. De echte enthousiastelingen weten dat er destijds op dvd van elke film een andere versie is verschenen, die langer is en door velen – inclusief de regisseur – als de “beste” versie beschouwd wordt. Om deze uitgebreidere films te onderscheiden van de bioscoopversies heten ze de Extended Editions. En die komen nu ook op Blu-ray uit.

Maar er is iets grappigs gebeurd. Lees verder Kleine reus

Spa rood

Vanmorgen vroeg, op kantoor. Op weg naar de pantry vroeg ik in het voorbijgaan aan een collega, “Heb je zin in een kopje koffie of thee?” Waarop het antwoord was, “Ehm… een spa rood alsjeblieft.”

Bubbels
Bubbels

En eigenlijk is dat heel raar. Niet omdat er iets mis is met een glaasje bubbelwater op de vroege ochtend, en zelfs niet omdat het geen antwoord is op de vraag. Het is opmerkelijk omdat het én geen antwoord is op de vraag én toch volkomen klopt.

Als je het pad der logica bewandelt, kan de vraag “Is het A of B?” slechts op drie manieren beantwoord worden. Het antwoord is óf “A” óf “B” óf “geen van beide”. Je hoeft geen deductiewonder te zijn om te zien dat het antwoord van vanochtend, die spa rood, valt in de categorie “geen van beide”. Maar wat mijn gesprekspartner deed, was heel efficiënt één tussenronde uit deze gedachtewisseling schrappen.

Lees verder Spa rood

Pomp 3

Er zijn van die dingen waar je maar niet aan went. Ik maak soms gebruik van benzinestations zonder personeel. Je kent ze wel – je betaalt aan de pomp met je pinpas en rijdt meteen door, zonder aan een kassa te hoeven afrekenen.

Pomp zonder Brein
Pomp zonder Brein

Maar zo’n pinpomp moet natuurlijk meer kunnen dan zijn evenknie bij een gewoon benzinestation: hij moet met je afrekenen. Dat doet hij door je te vragen om voor het tanken je pasje door de lezer te halen en je pincode in te toetsen. Om het proces te vergemakkelijken, vertelt hij je precies wat je moet doen.

Steek uw pas in de lezer. Haal uw pas uit de lezer. Deze pas in onbruikbaar. (Grrr.) Steek uw pas in de lezer. Haal uw pas uit de lezer. Toets uw pincode in. Kies uw product. Wilt u een transactiebon?

En als je dan aan het Brein in de machine alles hebt verteld wat het wil weten, zegt het scherm iets in de trant van: U kunt nu tanken aan pomp 3.

Lees verder Pomp 3

Kip, ei, appel

Het gaat om de inhoud, natuurlijk. En terecht wacht menigeen dezer dagen met gepaste belangstelling af wat er zal worden van de (in)formatieve besprekingen tussen de heren Rutte, Verhagen en Wilders. Er is een nieuw kabinet in de maak en daarbij draait het, zoals gezegd, om de inhoud.

Maar ja. Laten we toch maar even stilstaan bij de vorm. Want de meestal redelijk goedgebekte heer Wilders waarschuwde ons gisteren dat er nog veel werk te doen is in de aanloop naar Rechts Plus, met de woorden, “Het is geen kippetje-eitje. Het moet nog wel gebeuren.”

Eh, Geert jongen… kippetje-eitje?

Lees verder Kip, ei, appel