Pijlen

Er zijn van die woorden die aan elkaar verwant zijn zonder dat je het weet. Woorden die elkaar vinden in een verhaal. Woorden als hedonisme en psychologie.

Het begint zo. Hedonisme is een drang tot, zoals Van Dale het zegt, “de bevrediging van zinnelijke verlangens”. En psychologie is de studie van de zielenroerselen van de mens. Je kunt de twee natuurlijk verbinden door je zoiets voor te stellen als een psychologisch onderzoek naar het hedonisme, maar kom op. Dat moet beter kunnen. En dat kan het ook.

Ga even met me mee naar de klassieke oudheid. Daar komen we een legende tegen die bekend is onder verschillende namen: het Verhaal van Eros en Psyche, of van Amor en Psyche, of van Cupido en Psyche. Ik houd het maar op die laatste; Cupido is de Romeinse tegenhanger van de Griekse Eros.

Maar laten we beginnen met Psyche. Psyche was de dochter van de koning van Sicilië, en was zó mooi dat het manvolk bij bosjes voor haar viel. Ze maakte het foutje om eens terloops te suggereren dat zij mooier was dan de liefdesgodin Venus. En dat soort dingen moet je niet doen.

Venus was natuurlijk ontstemd en besloot Psyche te straffen. Ze stuurde haar zoon Cupido op pad – die van de pijlen waarmee je iemand op slag verliefd kunt maken. Het plan was dat Cupido Psyche zou prikken met een pijl om haar zo te laten vallen voor een of ander monsterlijk gedrocht. Cupido maakte zich onzichtbaar in Psyche’s slaapkamer, wachtend tot ze wakker zou worden, om dan de wraak te voltrekken. Maar toen Psyche ontwaakte, keek ze hem recht in de ogen aan, ondanks zijn onzichtbaarheid. Daar schok hij zo van dat hij zichzelf met zijn pijl prikte en… boem! Cupido had zijn hart verloren aan Psyche.

Cupido en Psyche

Daar was Venus natuurlijk helemaal niet blij mee. Maar na de nodige tegenslagen en omzwervingen (tot in de Onderwereld aan toe) vonden Psyche en Cupido elkaar toch, en maakte de oppergod Jupiter van Psyche een godin. In het Grieks betekent psykhe “ziel”, en vandaar dat wij psychologie psychologie noemen.

Cupido en Psyche kregen een beeldschone dochter, en die noemden ze Volupta. (Misschien ken je wel het woord voluptueus; of in het Engels: voluptuous.) Maar in de Griekse versie van deze mythe heeft de dochter van Eros en Psyche een andere naam: Hedone, wat “genot” betekent. Ziedaar de stap naar hedonisme.

En zo gek is dat niet, want ach, je hoeft geen psycholoog te zijn om te weten wat Cupido’s pijlen met je kunnen doen…

Wat vind jij?