Materiaal vs. materieel

De woorden materiaal en materieel zijn beide afgeleid van de term materie (dat weer afstamt van materia, het Latijnse woord voor grondstof). In het hedendaags Nederlands zijn materiaal en materieel in sommige gevallen onderling uitwisselbaar, maar niet altijd.

Waar hebben we het over?

Materiaal is het oudste van deze twee woorden. Het is al in gebruik in het Nederlands sinds het midden van de 16e eeuw. Materieel is jonger: het dateert van de vroege 19e eeuw, en heeft gaandeweg sommige betekenissen van materiaal overgenomen.

Betekenis en gebruik

  • Materiaal is een verzamelnaam voor verschillende soorten grondstof, bouwstof of werktuigen. Zelfs in overdrachtelijke zin: informatie kan ook materiaal zijn, bijvoorbeeld voor een onderzoek.
  • Materieel is ook een verzamelnaam, maar dan specifiek voor de benodigdheden die te maken hebben met het uitvoeren van een bepaalde taak of soort werk, of en voeren van een bedrijf.

Alle materieel is dus gemaakt van materiaal, maar niet andersom.

Voorbeelden

  • Van welk materiaal is deze ring gemaakt, zilver of platina?
  • Het OM heeft genoeg belastend materiaal om tot vervolging over te gaan.
  • Het materieel van deze scheepswerf is erg verouderd.

Even opletten

Het woord materiaal is niet alleen een verzamelnaam; het kan óók verwijzen naar een of meerdere voorbeelden van zulke benodigde grondstoffen of werktuigen. In die betekenis kan het ook een meervoud krijgen: materialen.

Het woord materieel kent geen meervoud.

  • De chirurg checkte of hij alle materialen had die voor de operatie nodig waren.
  • De ingenieur checkte of hij al het materieel had dat voor de bouw nodig was.

Weetje

Je hebt al gezien dan zowel materiaal als materieel verwant is aan het Latijnse materia (grondstof). Maar wist je al dat materia op zijn beurt weer is afgeleid van het woord mater, dat “moeder” betekent?

In die zin kun je dus zeggen dat als brood van meel gemaakt wordt, het materiaal meel dus de “moeder van het brood” is.

Wat vind jij?

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.