Maaiveld

Je hoort de term vandaag de dag wat minder in de media, maar jarenlang was Nederland on-Nederlands trots op zijn poldermodel. Dat woord is ergens in de jaren negentig door iemand verzonnen, en het werd al snel mateloos populair.

Polderen

“Het poldermodel” is intussen gewoon een nieuwe naam is voor hoe Nederland al jaren en jaren in elkaar zit. Het is de politieke belichaming van onze voorkeur voor het oplossen van problemen en vraagstukken door middel van een overleg-en-consensusmodel in plaats van een confrontatie-en-frustratiemodel.

Een van de voorwaarden voor succesvol polderen is de afwezigheid – of het in toom houden – van ego’s. Dat is mooi in lijn met de nuchtere en zuinige aard waar het Nederlandse volk min of meer bekend om staat.

Flamboyant en excentriek zijn dan ook van oorsprong geen woorden die uit de Hollandse polder getrokken zijn. De Nederlander gaat gebukt onder het dooddoenermotto: “Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.” Hij houdt zijn kop dan ook netjes onder het maaiveld.

Roem

Maar er ontstaat een probleem als een van die Hollanders nadrukkelijk in de belangstelling komt te staan, omdat hij onlangs bijzondere dingen heeft gedaan of iets speciaals heeft bereikt. In het Engels ben je snel klaar: zo iemand is een celebrity. Celebrity komt (via het Frans) van het Latijnse celebrare, dat zoveel betekent als vieren, roemen, eren.

Maar wat moet je toch met dat soort woorden, als nuchtere polderboer? Als iemand al jaren dood is, kun je vrij veilig zeggen dat het een “gevierd dichter” was, of een “beroemd zwaardvechter”, of een “alom geëerd staatsman”.

De celebrities van vandaag de dag zijn alleen meestal geen dichters of zwaardvechters of staatslieden; het zijn eerder tv-presentatoren, sporters, acteurs, koks en zangers. En laten we nou eerlijk zijn. Is Gerard Jolink nou een gevierd man? Is Sven Kramer een beroemdheid? En realityster Barbie – geëerd? Kom nou.

Wat moet je met die mensen, met het Nederlandse legioen van mediasterren en sterretjes dat de tv bevolkt als (afwisselend) panellid, presentator, vermeend expert, gast, jurylid, etc.? Hoe noem je ze als ze geen celebrities mogen heten?

Een bekend recept

Geheel in lijn met het maaiveldprincipe worden deze mensen “bekende Nederlanders“ genoemd, soms afgekort tot “BN’ers”. Het is een bijna eufemistische term die voldoet aan alle nuchterheids- en zuinigheidseisen.

Natuurlijk, Florence Nightingale is a well-known British woman. Emmanuel Macron is un français bien connu en Thomas Edison is a well-known American. Maar daarmee zijn het nog geen celebrities. Dat is nog altijd een tijdelijk trapje hoger. De celebrity-status is iets vluchtigs en heeft te maken met roem, niet met bekend-zijn.

Als iemand er een goed Nederlands woord voor weet, mag hij het zeggen. Met een beetje geluk word je zelf dan ook een – eh… dat laatste woord mag je, geheel in lijn met het poldermodel, zelf invullen.

Wat vind jij?