Laura Norder en de opdringerige r

Naar alle waarschijnlijkheid heb je haar nog nooit gezien, de mooie Miss Norder. Laura, voor ingewijden. Ze is heel Brits, maar wil ook wel eens in Amerika de kop opsteken. Ze loopt vaak rond op de afdeling Wonderlijke Verschijnselen op de burelen van Taaleidoscoop. Onder haar hoede valt dan ook de intrusive linking r, ook bekend als de intrusive r.

Dat is een wel heel vreemde vogel, en om hem te snappen moet je even doen alsof je Koningin Elizabeth in het kwadraat bent: doe je best om overdreven chic, geaffecteerd British English te praten.

Driving in my kahh

Goed, let op. Het specimen waarmee dit experiment begint is het woord car. Dat klinkt in Amerika doorgaans anders dan in Engeland. Aan de overkant van de Atlantische plas spreken ze de r aan het eind namelijk wel uit, in de Britse received pronunciation niet. (RP is grofweg de Britse tegenhanger van de Algemeen Beschaafde uitspraak van het Nederlands.) In Engeland klinkt het dus: “kah”.

To r or not to r?

Maar die r staat er wel degelijk in de spelling, en er gebeurt iets wonderlijks als car gevolgd wordt door een klinkerklank, zoals in de volgende zin. The car is coming. Hoor je het? De twee middelste woorden klinken samen zo ongeveer als “kah-riz”. En daar heb je die r dan, eindelijk.

Linking r

Deze plotselinge verschijning van een normaal onuitgesproken r als verbinding tussen twee woorden heet een linking r. Hetzelfde trucje doet zich voor in:

  • I hear a bird singing
  • Twenty-four is the number of hours in a day
  • The fire is spreading

en ontelbare andere woordcombinaties. Vergeet hierbij niet je meest realistische Queen Elizabeth-imitatie te doen, want dan hoor je het het best.

Een beetje inspiratie

Nu zijn er mensen, inclusief veel Engelsen – en zelfs Amerikanen! – die deze uitspraakregel met de beste bedoelingen gaan hypercorrigeren. Ze gooien vrolijk een linking r tussen twee woorden waar hij helemaal niet hoort.

Zo verwordt Australia and New Zealand tot Australia-r-and New Zealand. Alsof er een onuitgesproken r aan het eind van “Australia” staat. Maar dat is helemaal niet zo! Hetzelfde gebeurt met

  • I thought I saw-r-a pussycat
  • Brenda-r-and Eddy got married
  • He says Teresa-r-is doing a great job

en talloze andere voorbeelden. Dit oneigenlijke gebruik van de linking r heet officieel een intrusive r – een “opdringerige” r-klank dus.

Onder de motorkap

Om Laura een plezier te doen, volgt nu een nuancering voor de echte rasalfabeten, die hier het fijne van willen weten.

Even doordenken

De Engelssprekende wereld wordt fonetisch wel onderverdeeld in twee grote groepen, op basis van de manier van uitspreken van de letter r. Die groepen worden aangeduid met de termen rhotic en non-rhotic.

De eerste groep (rhotic) volgt de spelling: de r wordt altijd uitgesproken als hij geschreven staat.

In de tweede groep (non-rhotic) zijn er drie categorieën: de r wordt

  1. wel uitgesproken als hij staat voor een klinker (street, rose)
  2. maar niet als hij staat na een klinker (there, workplace)
  3. tenzij er een hoorbare klinker op volgt (herring, parable)

Ten slotte

Let op! Het hier gemaakte onderscheid, “Amerika is rhotic en Engeland is non-rhotic”, gaat niet helemaal op. Maar er zijn te veel landen en regio’s met een eigen Engelse uitspraak om hier een uitputtende lijst te kunnen geven, en dus blijft het bij deze samenvatting.

Mag het een taaltje meer zijn?

Nog één raadgeving. Mocht je ooit rondlopen op de afdeling Wonderlijke Verschijnselen en Miss Norder tegenkomen, houd dan wel meteen op met je Elizabeth-act. Laura is namelijk best wel een fan van de Queen en vindt dat HRH met respect behaldeld moet worden. Sommige dingen zijn not done, en daar moet je je volgens haar aan houden.

Laura Norder heeft het namelijk nogal op law and order. Maar dat kan ook niet anders, met zo’n naam.

Toch?

2 gedachten over “Laura Norder en de opdringerige r”

Wat vind jij?

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.