Voetenbindertje

Donald Trump is nu ruim een jaar president van de Verenigde Staten. Er loopt nog steeds een onderzoek naar Russische inmenging bij de verkiezingen die hem in het zadel hielpen, maar vooralsnog lijkt de 45e president van de VS een blijvertje. Vlak na zijn aantreden was dat wel anders: er werd volop gespeculeerd over mogelijkheden om hem zo snel mogelijk weer weg te krijgen via een impeachment-procedure.

De laatste keer dat die term geregeld in het nieuws was, was rond 1998. Toen stonden de kranten bol van de affaire die de 42e president, Bill Clinton, had met stagiaire Monica Lewinsky. Wat is een impeachment precies, en waar komt dat woord vandaan?

Beschuldiging

Laten we beginnen met de betekenis. Het ligt misschien voor de hand om te denken dat impeachment zoiets als “afzetting uit een ambt” is, maar dat is niet zo. Je hebt het over impeachment wanneer er sprake is van inbeschuldigingstelling (ja, dat is één woord!) door de wetgevende macht van iemand in een politieke functie, als gevolg van ernstige wandaden of misdrijven.

Het fenomeen van de impeachment is al in de veertiende eeuw ontstaan in Engeland. De Engelsen hebben het meegenomen toen ze naar de nieuwe wereld trokken, en daar bestaat het dus nog steeds. In het Verenigd Koninkrijk zelf komt impeachment niet meer voor.

Een president van de Verenigde Staten kan door het Huis van Afgevaardigden impeached worden (via een gewone meerderheid); pas daarna kan hij in een rechtszaak door de Senaat afgezet worden (via een tweederde meerderheid). Voor Clinton was nog één andere Amerikaanse president impeached en vrijgesproken: Andrew Jackson in 1868.

Etymologie

Nu door naar de stamboom van impeachment. Als je in deze term het Engelse woord voor perzik, peach, meent te herkennen, dan heb je helaas het verkeerde pad ingeslagen. Impeachment heeft met fruit niets te maken, maar met voeten des te meer. Voeten? Jawel.

Let op: via het Latijnse woord voor voet, pedis, ontstond het woord pedica, dat “keten” of “boei” betekent. (Immers, de beste manier om iemand te boeien is óf door een interessant gesprek met ze te voeren, óf door ze een keten aan de voeten te doen.)

Vervolgens is het een klein stapje naar het werkwoord impedicare (“ketenen”, “aan de voeten binden”) en naar het Middel-Franse empeechier (later empêcher: “belemmeren”, “weerhouden”). Het Middel-Engels importeerde empeechier in de vorm van empechen, en dat werd later – daar is hij dan – impeach.

Likdoorn

Iemand die impeached is, is dus figuurlijk aan zijn voeten geketend; zijn vrijheid is belemmerd omdat hij in beschuldiging is gesteld.

Zover zal het met president Trump waarschijnlijk niet komen. Als hij meer in de buurt van die Latijnse term pedis wil komen, kan hij beter gaan naar… de pedicure.

Wat vind jij?

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.