Herfstrijm

In deze herfstdagen, met Sinterklaas in aantocht, dwarrelen onze gedachten – als bladeren van een boom – al snel in de richting van rijm. Want in menig gezin of vriendenkring is de tijd weer aangebroken om lootjes te verdelen, cadeaus uit te kiezen, surprises in elkaar te knutselen en verzen te dichten.

Pakjesavond
Pakjesavond

Maar herfst is geen woord dat je snel aan het eind van een dichtregel zult plaatsen, want… er rijmt niets op. Je kunt met enig kunst- en vliegwerk wel wat verzinnen, maar dat zijn geen fijne, bruikbare woorden. (En, alsof de duvel ermee speelt, in het Engels is er ook al geen rijmwoord voor autumn. Wat is dat toch met dat najaar?) Nog zo’n woord is twaalf, dat ook al rijmloos door het leven gaat. En elke twaalf maanden is het herfst, dus dit zijn ongerijmdheden die nooit voorbijgaan; zo is de cyclus van het leven.

Je hebt trouwens, voor de gevorderde Pieten onder ons, verschillende soorten rijm. Om te beginnen (sorry, dames) is er mannelijk rijm. Daarbij rijmen alleen de laatste lettergrepen van woorden op elkaar. Ik ken een man / die alles kan is mannelijk rijm. Maar er is ook vrouwelijk rijm, dat (sorry, heren) stilistisch vaak interessanter is. Daarbij rijmen de laatste twee lettergrepen, met de klemtoon op de voorlaatste. Er zijn nog steeds veel vrouwen / die hun vent niet vertrouwen is vrouwelijk rijm. En voor de gevorderden m/v onder ons is er ook nog dactylisch rijm, waarbij de op twee na laatste lettergreep beklemtoond is. Als je wilt horen wat dames fluisteren / moet je als kerel wel leren luisteren. Zoiets. Dactylisch rijm en andere vormen waarbij de klemtoon nóg verder naar voren ligt, worden ook wel glijdend rijm genoemd.

Maar wat ik eigenlijk belangrijker vind dan rijm in taal, is rijm tussen mensen. Want op het gevaar af, met de kerst in aantocht, om iets heel blasfemisch te zeggen: jij bent het woord. Of liever, jij ben een woord. Net als de mensen om je heen. En die woorden, die rijmen op elkaar. De mensen die in een bedrijf met elkaar werken, zijn woorden die een klank delen – en die klank, die rijm is de stem van dat bedrijf. Het is het verhaal dat ze verbindt. Hetzelfde geldt voor de leden van een sportteam, een toneelvereniging, een gezin. Het zijn de mensen met wie je je tijd, je leven, je verhaal deelt.

En het woord dat jij bent, geeft aan wat jouw eigenheid is. Ken jezelf en wees gul met je creativiteit; je zult zien dat dat weerklank vindt. Dat het rijmt. Daar kunnen geen twaalf herfsten tegenop.

Mag ik een kleine suggestie doen? Geef vandaag eens een knuffel aan iemand die het niet verwacht. Dat is een klank die de wereld altijd kan gebruiken – en je zult zien dat er veel op rijmt!

Update: Een attente lezer vertelde me dat er wel degelijk een woord is dat rijmt op twaalf. En dat is zwaalf, een gewestelijk woord, volgens Van Dale. Een zwaalf is een boerenzwaluw, en zo krijgt twaalf toch nog (rijm)vleugels…

Wat vind jij?

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.