Gedichtjes

Vorige week kwam ineens de kersverse “president” van Europa, Herman Van Rompuy, op een onverwachte manier in het nieuws. Het had niets te maken met politiek,  staatsmanschap of internationale verdragen. Neen, het bleek dat de heer Van Rompuy er een hobby op na houdt. Hij schrijft haiku’s.

Herman Van Rompuy, dichter
Herman Van Rompuy, dichter

Dat doet hij daarenboven met zoveel enthousiasme dat hij op 15 april een boekje uitgaf met een bloemlezing uit zijn oeuvre. Het kwam zelfs bovendrijven dat hij in de Engelstalige pers inmiddels de bijnaam Haiku Herman heeft. Toe maar. Nou kun je van Van Rompuy vinden wat je wilt, maar ik denk dat bij premier Balkenende het paniekzweet prompt van het gereformeerde voorhoofd druppelt bij het idee dat hij een gedicht zou moeten schrijven.

En daarmee kom ik uit op de onvermijdelijke vraag – wat was een haiku ook alweer? Menigeen zal nog uit zijn geheugen iets weten op te rakelen als: een haiku is een kort gedichtje van drie regels. Een ander voegt daar misschien aan toe: en een haiku heeft altijd een bepaald aantal lettergrepen. Zeventien of zo.

Nou, dat klopt best aardig, maar ook weer niet helemaal. Hoe zit het?

De haiku is inderdaad een dichtvorm. De oorsprong ervan ligt in Japan, waar men een vorm van kettinggedicht kent dat de renga heet. De eerste regels van een renga, de openingsstrofe, heten samen een hokku. In de tweede helft van de negentiende eeuw vormde de Japanse dichter Masaoka Shiki (1867-1902) de hokku om tot een nieuwe, aparte dichtvorm. En hij gaf hem de naam haiku.

Als vuistregel kan je aanhouden dat een traditionele haiku drie regels heeft met respectievelijk vijf, zeven en vijf lettergrepen. Ben je wat strikter in de leer, dan zeg je dat een haiku bestaat uit vijf, zeven en vijf mora’s. Een mora is een klankeenheid, en een woord met een tweeklank erin, zoals goud, heeft dan ook twee mora’s: go-ud (maar slechts één lettergreep!). Maar zo ingewikkeld hoef je het niet te maken.

Haiku’s gaan traditioneel over de natuur, en dan met name de verschillende seizoenen, waarbij ook het nieuwjaar als seizoen gezien wordt. Maar bij moderne haiku’s is de thematiek veel vrijer.

En dan ten slotte, natuurlijk, een meesterwerk van onze eigen Haiku Herman, geplukt van zijn website..

De lente hoor je
in de bries in de bomen.
De wintersneeuw kraakt.

Doe dat maar eens na, Jan Peter!

Wat vind jij?