Gebruik maken vs. gebruikmaken

Wacht even, gebruikmaken als één woord? Dat moet fout zijn; het is toch zeker gebruik maken, twee woorden? Net als aanstalten maken of een toespeling maken of vaart maken? Nou…

Waar hebben we het over?

Bij de vraag of een bepaalde taaluiting “goed” of “fout” is, spelen meerdere aspecten een rol. Eén factor is wat de gezaghebbende instanties zoals woordenboekenmakers of de Taalunie ervan vinden. Een andere is hoe een woord of uitdrukking zich in de levende taal voordoet en ontwikkelt. Soms zijn die het niet met elkaar eens.

Betekenis en gebruik

  • Gebruikmaken is één woord en de vervoegingen van het werkwoord worden ook aan elkaar geschreven.

Voorbeelden

  • We willen dat al onze medewerkers van het nieuwe systeem gebruikmaken.
  • Heb jij ook gebruikgemaakt van de korting op Star Wars-speelgoed?
  • Als ik gebruikmaak van deze aanbieding, kan ik met jullie mee op vakantie.

Even opletten

Er is een uitzondering op de regel dat je gebruik + maken aan elkaar schrijft. Als je het gebruikmaken ontkent, heb je namelijk twee opties: een met niet en een met geen. In het tweede geval krijgt de woordcombinatie geen gebruik voorrang boven het aaneenschrijven van het werkwoord.

  • Klanten die ouder zijn dan 25 jaar kunnen niet gebruikmaken van onze jongerenkorting.
  • Klanten die ouder zijn dan 25 jaar kunnen geen gebruik maken van onze jongerenkorting.

Ook het woord van kan zich soms tussen gebruik + maken wringen. Veel lezers zullen de eerste voorbeeldzin hieronder “beter” vinden klinken dan de tweede:

  • Als jullie een ruimer abonnement hebben, wil ik daar graag gebruik van maken.
  • Als jullie een ruimer abonnement hebben, wil ik daar graag van gebruikmaken.

Op dezelfde manier kun je ook zinnen maken waarin bijvoorbeeld zullen en kunnen de beide woorddelen uit elkaar houden. Probeer het maar!

Weetje

Het standaardiseren van gebruikmaken als één woord is vrij recent: dat gebeurde in de jaren negentig. Je ziet dan ook dat veel mensen deze woorden nog steeds liever los schrijven. De officiële spelling loopt hier dus wat voor op de taalpraktijk.

Wat vind jij?