: vs. ;

De titel van dit stukje lijkt een beetje op een gemankeerde emoticon. Toch is hier echt iets aan de hand, want het verschil tussen een dubbelepunt en een puntkomma is groter dan het verschil tussen :-) en ;-).

Waar hebben we het over?

In het Nederlands zijn we het niet echt gewend om de puntkomma te gebruiken – althans niet correct. Vaak denken we dat de puntkomma en de dubbelepunt min of meer onderling uitwisselbaar zijn. Maar dat is niet zo.

Betekenis en gebruik

  • Een dubbelepunt gebruik je in een zin om aan te geven dat er een uitleg, uitweiding of opsomming volgt. Je kunt de dubbelepunt ook gebruiken aan het einde van een zin of deelzin, om een (bullet)lijst in te leiden.
  • Een puntkomma kun je gebruiken in plaats van een punt, als je twee zinnen aan elkaar wilt verbinden die grammatical gescheiden zijn maar inhoudelijk in elkaar overlopen.

Voorbeelden

  • De Ford Model T was maar in één kleur te krijgen: zwart.
  • Gelukkig heeft Ineke een oplossing gevonden: een winkel in Breda had dit product nog wel op voorraad.
  • We zijn blij met de volgende ontwikkelingen:
    • onze klanten zijn tevreden
    • we maken weer winst
    • de kwaliteitscontrole gaat steeds beter
  • Op de familiereünie wordt het vast een gezellige boel; hopelijk kunnen ook onze twee neven uit Groningen erbij zijn.

Even opletten

Te pas en te onpas zie je (1) dat een (bullet)lijst wordt ingeleid met een puntkomma en/of (2) dat elk item in zo’n lijst (behalve het laatste) wordt afgesloten met een puntkomma. Doe dat liever niet.

Leid de lijst in met een dubbelepunt en eindig elk item óf met een punt (als het langere zinnen zijn) óf zonder leesteken (als het korte zinnen, tekstflarden of losse woorden zijn).

Weetje

Je hebt het al gezien in de rest van deze TaalTip, maar voor de goede orde: het leesteken midden in deze zin heet een dubbelepunt, niet een “dubbele punt”.

Wat vind jij?